Erum við í raun og veru að gera eins og hin Norðurlöndin?
Nichole Leigh Mosty, fyrrverandi alþingismaður og leikskólastjóri, véfengir þá fullyrðingu dómsmálaráðuneytisins að fyrirhuguð hækkun framfærslukröfu fyrir dvalarleyfi sé sambærileg reglum á hinum Norðurlöndunum. Hún ber drögin saman við reglur í Noregi, Svíþjóð, Finnlandi og Danmörku og við lágmarkslaun samkvæmt kjarasamningum. Niðurstaða hennar er að Ísland gangi lengra en öll hin löndin.
„Í kynningu ráðuneytisins segir að sambærilegar reglur gildi á öðrum Norðurlöndum.“ Höfundur lætur ekki nægja að mótmæla heldur prófar fullyrðingu stjórnvalda gegn frumgögnum. Í skoðanagrein, sem birt er sem slík, vísar hún til útlendingastofnana Noregs, Svíþjóðar og Finnlands, danska vefsins nyidanmark.dk, lágmarkstaxta SGS og skýrslu OECD frá 2024. Hún greinir líka frá því að hún hafi notað gervigreind við leitina. Það er heiðarlegt og gefur lesanda bæði tilefni og leið til að sannreyna tölurnar.
Veikasti hlekkurinn er samanburðartaflan sjálf. Íslenska krafan er gefin upp fyrir skatt, sænska talan eftir skatt og húsaleigu og sú finnska eftir skatt, en Danmörk setur enga tekjufjárhæð. Fyrirvararnir standa í töflunni. Samt hvílir sú ályktun að Ísland „gangi lengra en þau öll“ á tölum sem eru ekki á sama grunni, og samræmdur umreikningur hefði styrkt rökin verulega.
Rök ráðuneytisins fyrir hækkuninni eru hvergi rakin efnislega, og það veikir málflutninginn. Spurningarnar um aðlögunartíma, fjölda barna sem krafan nær til og stöðu sambúðarfólks eru hins vegar markvissar. Eigin reynsla höfundar er sett fram sem reynsla, ekki sem tölfræði.
