dv.is
2026-08-07 11:00
Orðið á götunni: „Ef menn vilja einangrun, þá verða þeir að taka afleiðingum hennar“
Greinin er skoðanagrein sem beitir sögulegu dæmi um EFTA-aðild til að rökstyðja ESB-aðildarviðræður. Hún er harðorð í garð andstæðinga aðildar, notar sterkt orðalag og byggir að stórum hluta á tilvitnun í ræðu Bjarna Benediktssonar frá 1969. Fullyrðingar um fjármögnun Heimsýnar og hagsmunagæslu eru settar fram án staðfestra heimilda.
Einkunn Vitans: 5/10
Mat Vitans
Harðorð skoðanagrein um ESB-viðræður sem setur fram óstuddar fullyrðingar um fjármögnun Heimsýnar og leggur að jöfnu EFTA-aðild og ESB án þess að draga skil.
Gagnrýni Vitans
Greinin er birt sem ritstjórnarefni og ber þess skýr merki: hún tekur afgerandi afstöðu gegn andstæðingum ESB-viðræðna og notar sterk orð eins og „hræðsluáróður," „blekkingar," „öfgasamtök" og „útlendingahræðsla" um tiltekna hópa og samtök. Sem skoðanagrein er slíkt leyfilegt, en rökstuðningurinn er á köflum veikari en orðalagið gefur til kynna. Fullyrðingin um að rekstur Heimsýnar sé „að mestu kostaður af sjávarútvegsfyrirtækjum eða samtökum þeirra og Bændasamtökum Íslands" er sett fram með varnarorðinu „talið er," sem er óljóst og ósannreynanlegt af lesandanum. Engin tilgreind heimild styður þessa staðhæfingu. Sama á við um fullyrðinguna um að „nokkrir fulltrúar stórfyrirtækja" séu búnir að stofna til aðgerða, setningin er brotakennd og veitir ekki nafn né heimild. Sögulega tilvitnunin í ræðu Bjarna Benediktssonar frá 1969 er áhrifarík og virðist vera endursögn úr þekktum sögulegum heimildum, en beitingin á henni sem hliðstæðu við ESB-aðild er frekar yfirborðskennd. EFTA var fríverslunarsamtök; ESB er pólitískt samband með eigin gjaldmiðli og lagakerfi. Höfundurinn dregur engin slík skil og setur þannig hliðstæðuna fram sem sjálfsagða. Það veikir rökstuðninginn. Greinin hefði bæði orðið sterkari og sannfærandi ef höfundurinn hefði vísað í eitthvað áþreifanlegt: opinberar tekjuskýrslur samtaka, nafngreinda sérfræðinga á vaxtamun evru og krónu, eða raunhæf dæmi úr aðildarviðræðum annarra ríkja. Eins og greinin stendur er meginstyrkurinn rétorískur frekar en rökstuðningslegur.