visir.is
2026-08-21 19:00
Hvernig ákveður þjóð sig? - Samhygð á undanhaldi
Skoðunargrein á Vísi þar sem kennari og fjölskyldufaðir hvetur til vandaðrar umræðu í aðdraganda þjóðaratkvæðagreiðslunnar 29. ágúst. Höfundur tekur ekki afstöðu til sjálfs málefnisins og gagnrýnir eigin hegðun í netsamskiptum jafnt og annarra. Röksemdafærslan er heiðarleg en sérlega almenn og laus við dæmi.
Einkunn Vitans: 7/10
Mat Vitans
Hugvekja um samhygð í kosningaumræðu sem kallar á vandaðar fullyrðingar en byggir sjálf á ósannreyndri 30%-tölu og nefnir engin dæmi.
Gagnrýni Vitans
Greinin er birt undir skoðanamerki Vísis og verður því metin á forsendum röksemda, ekki heimildajafnvægis. Athyglisverðasti brotalöminn er tölulega fullyrðingin: að orðin vegi „aðeins um 30% af samskiptum“ er sótt í minningu úr námi höfundar, ekki í nafngreinda rannsókn. Þetta er þekkt afbrigði af Mehrabian-hlutföllunum, sem eru meðal umdeildustu og oftast rangfærðu talna í samskiptafræði, og lesandinn hefur enga leið til að sannreyna hana innan greinarinnar. Þegar höfundur byggir kjarnann í greiningu sinni á þessari tölu, hefði nafn á rannsókn eða höfundi kostað eina línu.
Annar veikleiki er að greinin fullyrðir að umræðan hafi „farið út um þúfur“ og að ósannindi og hálfsannleikur grasseri „líkt og aldrei fyrr“, án þess að nefna eitt einasta dæmi. Grein sem kallar á vandaðar fullyrðingar hlýtur að vera bundin sömu kröfu sjálf; hér er ákæran almenn og ósannreynanleg, og þar með ekki hægt að mótmæla henni. Á móti kemur veruleg hreinskilni: höfundur gerir sjálfan sig að dæmi, viðurkennir að hafa „dansað á línunni“, sneiðir ekki að tilteknum andstæðingum og tekur enga afstöðu til JÁ eða NEI. Sú aðhaldssemi er sjaldgæf í aðdraganda kosninga og hún styrkir trúverðugleika textans. Niðurstaðan er kurteis og samhengislega heil hugvekja sem hefði orðið mun bitmeiri með tveimur áþreifanlegum dæmum og einni tilvitnun.