Börnin eru þrautseig. Kerfið hefur brugðist grunnfærninni
Skoðanagrein á Vísi um PISA 2025 þar sem höfundur setur lélegan lesskilning í langtímasamhengi, hafnar einföldum skýringum og leggur fram fimm mælanlegar úrbætur. Röksemdafærslan er óvenju gagnadrifin fyrir aðsenda grein, en eitt innskot rýfur annars þéttan þráð.
Greinin er birt í skoðanadálki og verður því metin á forsendum röksemda. Þar stendur hún sig vel: tölur úr PISA og OECD eru lagðar fram í samhengi, dreifing innan árgangs skoðuð, og höfundur hafnar markvisst þeim einföldu skýringum sem oftast heyrast, síma, COVID og fjölgun barna af erlendum uppruna, með tilvísun í útreikninga OECD. Nafngreindar íslenskar rannsóknir Sigríðar Ólafsdóttur og Freyju Birgisdóttur og LÍNO-verkefnið gefa lesanda leiðir til að sannreyna kjarnann.
Einn hnökri sker sig úr. Innskotið um að yfirvöld hafi ef til vill „skipulagt þetta“ til að skapa stéttaskiptingu og verkamenn framtíðar á móti börnum sem erfa kvótann er getgáta án nokkurs rökstuðnings, og hún passar illa við þá varfærni sem höfundur sýnir annars. Verra er að næsta setning tengir þetta sjónarmið við sjónvarpsviðtal við Lilju Alfreðsdóttur án dagsetningar eða þáttar. Lesandi getur hæglega skilið það svo að ráðherrann hafi haldið þessu fram.
Einnig er fullyrðingin um að börn án grunnfærni eigi óhjákvæmilega „bara hefðbundinn láglauna vinnumarkað“ fyrir sér mun harðari en gögnin bera. Tillögurnar fimm eru hins vegar áþreifanlegar og mælanlegar, sem er meira en flestar PISA-greinar bjóða.
