mannlif.is
2026-07-09 11:00
Straumhvörf í endómetríósugreiningu
Greinin fjallar um nýja rannsókn frá Edinborgarháskóla um blóðpróf til greiningar á endómetríósu og tengir hana við stöðuna á Íslandi. Heimildir eru nafngreindar að hluta en innlent samhengi byggir á nokkrum uppsprettum sem ekki eru allar fyllilega sannreynanlegar innan greinarinnar.
Einkunn Vitans: 7/10
Mat Vitans
Heilbrigðisfrétt með nafngreindum heimildum, en gagnrýniverð framsetning: „straumhvörf" í fyrirsögn hvílir á lítilli rannsókn sem ekki er vísað í með útgáfuupplýsingum.
Gagnrýni Vitans
Greinin vísar í fjölda heimilda: Alþjóðaheilbrigðismálastofnunina, Euronews, Endósamtökin á Íslandi, nafngreindan meðhöfund rannsóknarinnar (Douglas Gibson) og nafngreindan íslenskan sérfræðing (Jón Ívar Einarsson). Þetta er ágætt heimildanet fyrir heilbrigðisfrétt. Hins vegar vantar beina tilvísun í hvaða tímarit rannsóknin birtist í eða hvort hún hafi farið í gegnum ritrýni, sem er veikleiki þegar talað er um meiri en 95 prósenta nákvæmni; sú tala er erfitt að sannreyna án þess. Ennfremur er úrtakið smátt (159 konur með sjúkdóminn og 57 án hans) en greinin fjallar ekki um þá takmörkun, sem hefði verið mikilvægt samhengi fyrir lesendur sem meta mikilvægi niðurstaðnanna. Orðalagið „straumhvörf" í fyrirsögn og leiðaratexta er nokkuð hátt sett miðað við rannsókn á frumstigum. Lokasetningin um að „innlendir og erlendir sérfræðingar" telji að mæliaðferðin geti „valdið straumhvörfum" er óstudd; enginn nafngreindur innlendur sérfræðingur er vitnað til um það tiltekna mat. Jón Ívar Einarsson er vitnað til um biðlista, ekki um prófið sjálft. Staðhæfingin um 7 til 10 ára greiningartíma á Íslandi er heimfærð til Endósamtakanna, sem er ásættanleg heimild, en hagsmunaaðili fremur en óháð rannsóknarstofnun. Jafnvægi er viðunandi að mestu, enda fréttamiðlunargrein um nýja rannsókn, en í kynningunni hefði mátt gæta meira aðhalds.
