Hollenska húsnæðislánið

Greinin er birt undir skoðanamerkjum og verður því metin á forsendum röksemda, ekki heimildajafnvægis. Það sem stendur upp úr er að reikningsdæmið heldur: greiðsla af 50 milljóna jafngreiðsluláni á 8,5% í 30 ár lendir raunverulega nálægt 384 þúsundum og hollenska dæmið á 4,5% nálægt 253 þúsundum. Höfundur gefur forsendur sínar upp, tilgreinir lánstíma, vaxtastig og launaþróun, og lesandinn getur endurgert dæmið sjálfur. Það er meira en oft sést í kosningaskrifum um vaxtamál.

Hagtölurnar sjálfar eru hins vegar á lausu. Ársverðbólga 4,8% á móti 2,3%, launahækkanir 7,0% á móti 2,6%, eigin húsnæði 75% á móti 69% í Hollandi: allt þetta á væntanlega rætur í Hagstofunni, Eurostat eða OECD, en hvergi er sagt hvaðan. Innan greinarinnar er ekkert af þessu sannreynanlegt, þótt tölurnar geti vel verið réttar. Sama gildir um þingmanninn sem er andlag gagnrýninnar; hann er ónefndur, svo lesandinn getur ekki skoðað upprunalegu færsluna og séð hvort hún var jafn einföld og hér er látið í veðri vaka.

Stærsta röksemdagatið er hugmyndafræðilegt fremur en tölulegt. Allt dæmið hvílir á því að íslenskur launaskriður umfram verðbólgu haldist óbreyttur eftir myntbreytingu, en það er einmitt kjarni ágreiningsins og höfundur ræðir hann ekki. Hann sakar aðra um að ætla að vextir lækki einir og allt annað haldist óbreytt, en gerir sjálfur samsvarandi forsendu í hina áttina. Þá er ekki nefnt að óverðtryggð íslensk lán bera sjaldnast fasta vexti í þrjátíu ár, og að tuttugu og fimm ára viðmiðunartíminn hylur bæði bóluár og hrun.

Niðurstaða: heiðarlegt og reiknifært innlegg sem lyftir umræðunni yfir slagorðaplanið, en heimildaskortur á hagtölum og óræddar kjarnaforsendur halda því frá hærri stigum.