visir.is
2026-07-01 16:15
Vaðlaheiðargöng: greiðsluvilji er allt sem þarf
Skoðanagrein fyrrverandi stjórnarformanns Vaðlaheiðarganga hf. þar sem hann fer yfir árangur gjaldtöku í göngunum og talar fyrir notendafjármögnuðum samgöngumannvirkjum. Greinin er rökstudd með tölum úr rekstri félagsins en er í eðli sínu kveðjuávarp og málsvörn frá manni sem bar beina ábyrgð á verkefninu.
Einkunn Vitans: 6/10
Mat Vitans
Skoðanagrein fyrrverandi stjórnarformanns Vaðlaheiðarganga rökstyður gjaldtökuna með rekstrartölum, en sleppur öllum ókostum og gagnrýni. Tölur eru að mestu sannreynanlegar, en framsetningin er einhliða.
Gagnrýni Vitans
Greinin er birt sem skoðanagrein og það er réttilega tekið fram að höfundur hafi verið stjórnarformaður félagsins í átta ár. Hagsmunatengslin eru því augljós og opin; lesandinn veit hvaðan vindurinn blæs. Sem rökstuðningur fyrir gjaldtökulíkaninu er greinin sæmilega vel útfærð: höfundur vísar í bókfærðan stofnkostnað (17,8 milljarða), rekstrartekjur (981 milljón 2025), hreinan ábata gjaldtöku (839 milljónir), fjölda ökutækja (612 þúsund á ári) og greiðslur til lánveitanda (nærri 4 milljarðar). Þessar tölur eru í grundvallaratriðum sannreynanlegar í ársreikningi félagsins og eru styrkur greinarinnar.
Á hinn bóginn er vitsmunalegur heiðarleiki greinarinnar takmarkaður. Höfundur viðurkennir neikvæða afkomu á rekstrarreikningi en afgreiðir hana strax sem aukaatriði og beinir athyglinni að sjóðstreymi. Ekkert er minnst á hver heildarskuldastaðan er í dag, hversu lengi gjaldtakan þarf að standa, eða hvort notendur greiði í reynd meira en ella fyrir samgöngurnar. Fullyrðingin um 80% fækkun slysa í Víkurskarði er án tilvísunar í uppsprettu; lesandinn getur ekki staðreynt hana án frekari athugunar. Tölurnar í svigum við öryggisfullyrðinguna (7, 9, 13) eru óútskýrðar. Greinin er í raun sólarskinsfrásögn frá manni sem á hlut að máli og hefði öðlast meiri trúverðugleika ef höfundur hefði tekist á við gagnrýni frekar en að vísa henni til hliðar. Sem skoðanagrein er hún samt innan marka þess sem búast má við.