visir.is
2026-07-22 13:02
Fullvinnsla heima, tollfrjálsir markaðir og raunhæf leið til að styrkja Krónuna og landsbyggðina
Skoðanagrein byggingafræðings sem mælir fyrir fullvinnslu sjávarafurða á Íslandi og beinni sölu á tollfrjálsa markaði í Bretlandi og Indlandi, fremur en ESB. Greinin setur fram ákveðna efnahagssýn með nokkrum tölum en án tilvísana í sannreynanlegar heimildir eða gagnagrunn.
Einkunn Vitans: 5/10
Mat Vitans
Skoðanagrein um fullvinnslu sjávarafurða heima sem setur fram ósannaðar tölur og einhliða samanburð við ESB. Viðunandi sem pólitísk skoðun en rökstuðningur er veikburða.
Gagnrýni Vitans
Greinin er birt sem skoðun, og þar gildir fyrst og fremst gæði rökstuðnings og heiðarleiki í meðferð efnisins. Höfundur setur fram skýra og rökrétta þræði: tollfrjáls aðgangur að Bretlandi og Indlandi gefi Íslandi forskot umfram ESB-markaðinn, og fullvinnsla heima skili meiri virðisauka. Þetta er skýr hugmyndafræðileg afstaða og framsetningin er gagnsæ að því leyti. Hins vegar er rökstuðningurinn veikburða á nokkrum stöðum. Talan 360 milljarðar króna í útflutningi óunninns fisks er sett fram án tilvísunar í Hagstofu, Sjávarútvegsráðuneytið eða önnur opinber gögn. Fullyrðingin um að „tugir milljarða tapist í tollum ESB" er óstudd útreikningum eða heimildum; lesandinn fær ekkert í hendur til að meta hvort þetta sé raunhæft mat eða ýkjur. Samanburðurinn við ESB er einhliða: höfundur nefnir hvorki að EES-samningurinn veitir Íslandi víðtækan markaðsaðgang né að ESB-markaðurinn er margfalt stærri en breski í heild. Tilvísun í fríverslunarsamning Íslands og Indlands er áhugaverð en óljós; ekki er tilgreint hvenær samningurinn var undirritaður eða hvaða vörur falla þar undir. Samanburðurinn við Færeyjar er í sama meiði: enginn heimild, ekkert dæmi um hvaða árangur náðist. Að höfundur sé byggingafræðingur er heiðarlega tekið fram, en greinin hefði haft meiri þyngd ef hún vísaði í hagfræðilegar greiningar eða opinber gögn. Sem skoðanagrein er þetta viðunandi en ekki sérstaklega vel undirbyggð; fullyrðingar eru settar fram sem augljósar staðreyndir þar sem rökstuðningur og heimildir hefðu þurft að fylgja.
