„Þetta gæti ekki verið meira spennandi“
Viðtal við Ólaf Þ. Harðarson, nafngreindan og viðeigandi sérfræðing, um hnífjafna stöðu í skoðanakönnunum á kjördegi þjóðaratkvæðagreiðslunnar um ESB-viðræður. Heimildin er skýr og framsetningin hlutlaus, en fréttin flytur tölur sérfræðingsins áfram án nokkurra upplýsinga um aðferð kannana og er tæknilega illa frágengin.
Þyngsta aðfinnslan er sú sem á best við frétt sem byggð er á 0,8 prósentustiga mun: ekkert er sagt um aðferð Maskínu. Hvenær var könnunin gerð, hversu stórt var úrtakið, hvert var svarhlutfallið, hver eru vikmörkin? Ólafur segir sjálfur að munurinn sé ekki marktækur, og það er einmitt kjarni málsins, en lesandinn fær engar forsendur til að meta það sjálfur. Blaðamaður hefði getað sótt þessar grunnupplýsingar með einu símtali eða beinni tilvísun í könnunina sjálfa.
Sögulegar tölurnar um kjörsókn, 75 prósent 2011, 49 prósent 2012, og kjörsókn eftir menntunarstigi (87, 81 og 71 prósent), eru allar hafðar eftir Ólafi án sjálfstæðrar staðfestingar. Þær eru að sönnu til í opinberum gögnum Hagstofunnar og eiga sér því sannreynanlegan grunn, en fréttin vísar ekki á þau gögn. Sama gildir um Gallup: fyrirtækið er nefnt en engin tala úr könnunum þess birt.
Greinin er viðtal við hlutlausan greinanda, ekki umfjöllun um ágreiningsmál, og því er ekki réttmætt að krefjast andstæðra sjónarmiða. Framsetningin er líka laus við halla; Ólafur ræðir báðar fylkingar á hlutlægan hátt og forðast að spá um niðurstöðu. Skiptingin eftir búsetu og menntun er sett fram sem tölfræði, ekki sem verðmætadómur, og það er rétt gert.
Frágangurinn er hins vegar áberandi lakur. Tilvitnunin „Þetta gæti ekki verið meira spennandi,“ endar í lausu lofti þar sem sagnarlið vantar, og ein málsgrein hefst á forsetningu án frumlags og er hálfsmíðuð. Þá er skotið inn viðtengingarhætti („Nokkur munur sé þó á afstöðu eftir búsetu“) í setningu sem er borin fram sem staðhæfing blaðamanns, svo lesandinn veit ekki hvort þetta er niðurstaða kannana eða mat Ólafs. Þetta eru ritstjórnarleg smáatriði, en þau eru mörg og þau grafa undan trausti á vandvirkni.
Niðurstaðan er nothæf og heiðarleg dagskrárfrétt á kjördegi með einum trúverðugum, nafngreindum heimildarmanni. Hún fer hvergi lengra en það.