Við vitum nú þegar nógu mikið til að geta tekið upplýsta ákvörðun um að segja Nei
Skoðanagrein gegn aðild Íslands að ESB, birt undir ritstjórnarefni Innherja og undirrituð af nafngreindum höfundi. Sögulegi hluti röksemdanna um Lissabon-sáttmálann og þjóðaratkvæðagreiðslurnar er sannreynanlegur, en meginbygging greinarinnar, listi yfir tíu atriði sem „við vitum nú þegar“, blandar staðfestum atriðum saman við spádóma sem eru hvorki studdir gögnum né settir fram sem ágiskun.
Greinin er skoðanaskrif og verður því ekki mæld á jafnvægiskvarða, heldur á rökfestu og heiðarleika. Þar stendur hún styrkust í sögulega hlutanum: staðfesting stjórnarskrársáttmálans 2004, höfnun Frakka og Hollendinga 2005, írska þjóðaratkvæðagreiðslan 2008 og endurtekningin 2009 eru allt atriði sem lesandi getur flett upp. Tilvísunin í Draghi-skýrsluna frá 2024 er raunveruleg, nafngreind heimild og höfundur beitir henni málefnalega. Sömuleiðis er það höfundi til hróss að hann segir hreint út í upphafi að þetta séu kostir og gallar á vogarskálum, mat hvers og eins.
En þá tekur við listinn sem sagður er innihalda það sem „við vitum nú þegar“, og þar hrynur greinarmunurinn. Tíunda atriðið, að Íslendingar verði látnir greiða í sameiginlegt lífeyriskerfi ESB og fái lítið til baka, er hrein framtíðarspá um kerfi sem ekki er til og ekki liggur fyrir í neinni tillögu. Sjöunda atriðið, um að drjúgur hluti virðisaukans af sjávarauðlindinni hverfi úr landi „á innan við tveimur áratugum“, er nákvæmnisspá án nokkurrar tilvísunar. Hlutfallið um 85% heimshagkerfisins utan ESB er nálægt raunverulegum stærðum en ósannreynanlegt innan greinarinnar sjálfrar, og fullyrðingin um að framkvæmdastjórnin hafi framlengt fjarskiptaeftirlit „með lagaklækjum“ gegn meirihluta þingmanna er sett fram án dagsetningar, málsnúmers eða heimildar.
Alvarlegasta rökgallinn er þó það sem vantar. Höfundur segir að Evrópuþingið hafi „mjög takmörkuð völd“ og að pólitíska valdið liggi að mestu hjá óvöldum embættismönnum, en nefnir hvorki að þingið er samlöggjafi í nær öllum málaflokkum, að það staðfestir framkvæmdastjórnina og getur vikið henni frá með vantrauststillögu, né að ráðherraráðið, skipað þjóðkjörnum ráðherrum, er hinn löggjafarhandhafinn. Þetta eru ekki smáatriði heldur kjarni þess sem greinin er að fjalla um. Sama gildir um tollabandalagið: viðskiptasamninganet ESB og sú staða að Ísland er þegar á innri markaðnum eru látin ósögð.
Niðurstaða: læsileg og skipulögð baráttugrein sem stendur á sögulega traustum grunni í fyrri hluta, en notar orðalagið „við vitum“ til að flytja ágiskanir yfir í staðreyndaflokk og sleppir mótrökum sem höfundur, með meistaragráðu í alþjóðasamskiptum, hlýtur að þekkja. Fyrir vikið gæti lesandi sem styðst eingöngu við þessa grein fengið ranga mynd af stofnanaskipulagi ESB.
