„Fyrir hverja 1% hækkun á verðvísitölunni þá græða þau um 915 milljónir króna“
Greinin er endurumritun á aðsendri grein hagfræðingsins Egils Almars Ágústssonar á Vísi, þar sem beinar tilvitnanir bera nánast alla frásögnina. Heimildin er nafngreind og sannreynanleg, en engin sjálfstæð skoðun er gerð á tölunum og Halldór Benjamín Þorbergsson, sem sætir persónulegri gagnrýni, fær ekkert færi á að svara.
Sterkasta hliðin er gagnsæ heimildatilvísun: höfundur greinarinnar sem vitnað er í er nafngreindur, birtingarstaðurinn tilgreindur og lesandanum vísað á verðtryggingin.is þar sem hægt er að rekja útreikningana. Það er meira en oft sést í svona endursögnum. Tölurnar sjálfar, 915 milljónir fyrir hvert prósent og 55 milljarðar í heild árið 2026, eru hins vegar ekki sannreyndar innan fréttarinnar; þær gætu vel byggst á næmnigreiningum í ársreikningum Heima og bankanna, en ritstjórnin fletti þeim ekki upp og segir okkur ekki hvort hún gerði það. Ein einföld tilvitnun í ársskýrslu Heima hefði breytt þessu úr endursögn í sjálfstæða staðfestingu.
Þyngri gallinn er raddflóran. Efnahagsleg umdeild fullyrðing um að verðbólga sé stærsta einstaka hagnaðaruppspretta landsins er borin fram án nokkurrar athugasemdar frá öðrum hagfræðingi, frá Seðlabankanum eða frá fyrirtækjunum sem nefnd eru með nafni. Verst er þó að nafngreindur forstjóri er sagður tala um eigin hag, laun hans nefnd og aðgerðir hans skýrðar með persónulegum hagsmunum, án þess að hann sé beðinn um svar. Þar er línan milli aðsendrar skoðunar og ritstjórnarefnis farin yfir.
Framsetningin er auk þess samfelld: rök Egils eru endursögð sem staðreyndir í óbeinni ræðu, „hér sé þó um blekkingu krónunnar að ræða“, án þess að nokkurs staðar sé viðurkennt að um túlkun sé að ræða. Niðurstaðan er skoðanagrein sem hefur verið pakkað í fréttabúning. Lesandi sem treystir eingöngu á þessa grein fær einhliða mynd af umdeildu efni.
