Þegar efinn verður þýðingarmeiri en sannleikurinn
Skoðanagrein á Vísi sem greinir hugtakalega á milli ósannrar fullyrðingar, mistaka, lygi og bulls og lýsir aðferðinni við að sá efasemdum, í tilefni af atkvæðagreiðslunni um aðildarviðræður. Greinin er vel skipulögð og hugtökin skýr, en hún styðst við þekkta fræðilega hugsun án þess að nefna upprunann og forðast öll dæmi, sem gerir hana ómótmælanlega í reynd.
Athygli vekur hvaðan hugtökin koma. Greiningin á „bulli“ sem fullyrðingu þar sem sannleikurinn ræður engu um það sem sagt er er nánast bein endursögn af kunnri heimspekiritgerð Harry Frankfurt, og hugtökin manufacturing doubt og manufacturing uncertainty eru sótt í rótfestan bókmenntaarf um tóbaks- og olíuiðnaðinn, meðal annars verk Oreskes og Conway og Davids Michaels. Höfundur nefnir að hugtökin séu notuð „í fræðilegri umræðu“ en gefur lesandanum engan höfund, enga bók, ekkert ártal. Í grein sem allri er helguð tryggð við sannleikann og ábyrgð boðandans er þetta ekki smáatriði; lesandi sem vill lesa meira hefur enga leið til þess.
Annað sem stingur er að afstöðuleysið er bæði styrkur og skjöldur. Höfundur segir sjálfur skýrt í upphafi að greinin taki ekki dæmi og kveði ekki upp dóm um einstakar fullyrðingar, og hann heldur það heiðarlega út: hvorugri fylkingu er hallmælt. Þar með verður textinn hins vegar ekki mótmælanlegur. Fáum dögum fyrir atkvæðagreiðslu er birt lýsing á kerfisbundinni óvissusköpun, en enginn er sagður hafa stundað hana, svo hver lesandi getur sett andstæðinga sína inn í eyðuna. Eitt greinargott dæmi, jafnvel af hvorri fylkingu, hefði kostað höfundinn hlutleysisásýnd en gefið greininni tennur.
Það sem greinin gerir vel: hún gerir raunverulegan og gagnlegan greinarmun á mistökum í góðri trú, viljandi lygi og áhrifadrifnu bulli, hún viðurkennir að spá sé ekki lygi þótt hún bregðist, og hún tekur fram að ein ósönn fullyrðing sýni ekki ásetning heldur mynstrið. Starfstengsl höfundar við auglýsingastofu eru upplýst, sem er rétt gert í grein um boðskipti á kosningatíma. Vandaður hugtakapistill sem hefði orðið mun sterkari með heimildum og einu áþreifanlegu dæmi.
