Nei við ESB er ekki nei við Evrópu
Skoðanagrein oddvita Framsóknar og óháðra í Dalvíkurbyggð þar sem hún rökstyður nei-afstöðu sína í þjóðaratkvæðagreiðslunni um ESB. Greinin er óvenju heiðarleg gagnvart mótrökum og gerir hagsmunatengsl höfundar ljós, en styðst nánast eingöngu við persónulega sannfæringu án nokkurra gagna eða tilvísana.
Greinin er birt undir skoðanamerki og er metin sem slík: rökfærslan, ekki heimildajafnvægið, er mælikvarðinn.
Það sem stendur upp úr er kaflinn „Já-liðar hafa líka gild rök“. Í miðri kosningabaráttu er sjaldgæft að höfundur eyði heilum kafla í að viðurkenna styrk andstæðra raka, og hér er það gert án hálfkveðinna vísna: höfundur nefnir að Ísland taki upp regluverk ESB án formlegrar aðkomu að lokaákvörðunum og kallar rökin um sætið við borðið „gild“. Sömuleiðis aðskilur hún gjaldmiðilsspurninguna frá aðildarspurningunni í stað þess að nota krónuna sem barefli. Þetta er vitsmunaleg ráðvendni og hún hækkar matið.
En greinin er algjörlega gagnalaus. Ekki ein tölfræðileg vísun, ekkert dæmi um fyrri aðildarsamninga annarra ríkja, engin tilvísun í sjávarútvegsstefnu sambandsins eða þau sérákvæði sem önnur strandríki hafa samið um. Þegar höfundur spyr hvers vegna aðildarríki ættu að samþykkja varanlegt sérfyrirkomulag fyrir Ísland er það lögmæt spurning, en hún svarar sér sjálf í tómarúmi. Höfundur vísar til þess sem utanríkisráðherra og forsætisráðherra hafa sagt án þess að segja hvað það var. Lesandi sem vill kanna hvort framsetningin sé sanngjörn hefur ekkert til að ganga út frá.
Röksemdafærslan hvílir að auki á sönnunarbyrði sem er nánast ómögulegt að standa undir: „ég þarf sterk rök til að breyta stöðunni og hef ekki fengið þau“. Þetta er heiðarlega orðað, höfundur felur ekki að um huglægt mat sé að ræða, en það gerir niðurstöðuna ónæma fyrir hvers kyns mótrökum. Sama gildir um Brussel-andstæðuna í landbúnaðarkaflanum, þar sem valkostirnir eru settir upp sem lausnir „hér heima“ eða „í Brussel“ án þess að útskýra hvernig sameiginlega landbúnaðarstefnan virkar í raun.
Hagsmunatengsl eru uppi á borðinu, höfundur er kynntur sem oddviti Framsóknar og óháðra, og það er rétt gert. Tónninn er hófstilltur, engar ýkjur, engar dylgjur um andstæðinga. Þetta er vel skrifuð og sanngjörn skoðanagrein sem hefði orðið mun sterkari með örfáum áþreifanlegum dæmum í stað retórískra spurninga.
