Tvöfalt fleiri drengir í 10. bekk reykja nú en í fyrra
Frétt byggð á nýjum niðurstöðum Íslensku æskulýðsrannsóknarinnar og viðtali við faglegan stjórnanda hennar, Ragnýju Þóru Guðjohnsen. Heimildin er nafngreind og rannsóknin sannreynanleg í grunninn, en engar tölur birtast og fyrirsögn og meginmál stangast á um umfang breytingarinnar.
Fyrirsögnin segir tvöfalt fleiri drengi reykja, meginmálið segir reykingar hafa „aukist um helming“. Þetta er ekki það sama, og lesandinn fær hvergi töluna sjálfa: ekki hlutfall, ekki fjölda svarenda, ekki hvenær gagnasöfnun fór fram. Hlutfallsleg tvöföldun úr einu prósenti í tvö er allt önnur frétt en úr tíu í tuttugu, og fréttin gerir lesandanum ómögulegt að greina á milli.
Heimildin er þó traust og nafngreind, og rannsóknin er opinbert verkefni sem má fletta upp. Vandinn er að hún er eina röddin. Fullyrðing um að markaðssetning fari „framhjá“ tóbaksauglýsingabanni, með nafngreindu vörumerki í dæminu, er sett fram án þess að framleiðandi, Neytendastofa eða heilbrigðisráðuneytið fái orðið. Sama gildir um ábendinguna um að afgreiðslufólk spyrji ekki um skilríki; þar er engin sjálfstæð staðfesting, aðeins mat viðmælanda.
Spurningarnar eru ágætar og viðtalið gagnlegt. En frétt um nýja mælingu sem birtir ekki mælinguna hefur sleppt aðalatriðinu.
