ruv.is
2026-06-10 10:46
Heimildanotkun gervigreindar ábótavant í 43% tilfella
Greinin fjallar um notkun gervigreindar við upplýsingaöflun í aðdraganda þjóðaratkvæðagreiðslu um ESB-aðild, og byggir á viðtölum við þrjá nafngreinda sérfræðinga. Úttekt Háskóla Íslands leiddi í ljós að í 43% tilfella var heimildanotkun gervigreindarlíkans ábótavant. Greinin er í raun samantekt á efni úr fréttaskýringaþættinum Þetta helst.
Einkunn Vitans: 7/10
Mat Vitans
Greinin byggir á þremur nafngreindum sérfræðingum og fjölbreyttum sjónarhornum. Veikleiki felst í gagnrýnislausri kynningu á vefsíðum og skorti á aðgangi að undirliggjandi rannsókn.
Gagnrýni Vitans
Styrk greinarinnar má finna í nafngreindum heimildum: Hafsteinn Einarsson dósent, Brynjólfur Gauti Guðrúnar Jónsson tölfræðingur og Skúli Bragi Geirdal sérfræðingur í miðlalæsi. Þrjár ólíkar raddir veita þægilegri vídd en algengt er í umfjöllunum af þessu tagi. Rannsóknin sem vísað er til, unnin í Háskóla Íslands með 277 spurningum og fimm sérfræðingum, er lýst nægilega vel til að lesandinn geti áttað sig á aðferðafræðinni, þótt engin formleg skýrsla eða birtingarstaður sé nefndur; fullyrðingin um 43% er ekki sannreynanleg innan greinarinnar sjálfrar, en gæti verið studd í gögnum rannsóknarinnar sem vísað er til.
Framsetningin er að mestu jafnvæg. Gervigreind er bæði lýst sem gagnlegu tóli og sem óáreiðanlegu ef ekki er gætt varúðar. Veikleikar eru þó til staðar. Vefsíðan jaedanei.is er kynnt nánast með orðalagi forsíðu hennar sjálfrar, án þess að nokkur gagnrýni eða yfirferð á gæðum hennar sé í boði. Sama gildir um ESB-vaktina; verkefnið er lýst fremur en metið, og hlutverk gervigreindarinnar (Claude) þar er kynnt eins og aðferðin sé vandlaus, þótt fyrri hluti greinarinnar sýni einmitt að gervigreind getur brugðist. Greinin er einnig nokkuð laus við samhengi um fyrri rannsóknir eða alþjóðlegan samanburð á áreiðanleika gervigreindar. Loks er ljóst að greinin er að verulegu leyti endursögn á fréttaskýringaþættinum Þetta helst frekar en sjálfstæð fréttamennska, sem dregur úr sjálfstæðu gildi hennar sem texta.