visir.is
2026-05-23 14:08
„Einhvers konar toppur á ísjakanum“
Greinin fjallar um nýja skýrslu um eignarhald tuttugu stærstu sjávarútvegsfyrirtækja Íslands og byggist að mestu á viðtali við Dag B. Eggertsson, þingmann Samfylkingarinnar, sem fór fram á skýrsluna. Sjónarmið Samtaka fyrirtækja í sjávarútvegi eru kynnt í gegnum skoðanagrein Heiðrúnar Lindar Marteinsdóttur, og Dagur fær síðasta orðið.
Einkunn Vitans: 6/10
Mat Vitans
Greinin byggir á traustri skýrslu en hallar merkjanlega að túlkun Dags B. Eggertssonar. Andmælaaðilinn fær ekki jafnræði og fyrirsögnin er bein tilvitnun í einn aðila.
Gagnrýni Vitans
Greinin á sér nafngreinda og staðfestanlega heimild: opinbera skýrslu Hagfræðistofnunar Háskóla Íslands, unna fyrir atvinnuvegaráðuneytið. Tölulegar fullyrðingar um 406 milljarða í eignum og 240 milljarða fjárfestingar á áratug eru rekjanlegar til þessa skjals. Þetta er styrkur. Jafnframt er reynt að skapa mótvægi með því að draga inn skoðanagrein Heiðrúnar Lindar Marteinsdóttur, framkvæmdastjóra SFS, sem mótmælir túlkun Dags. Hins vegar er uppbyggingin ójöfn: Dagur fær langmest pláss, bæði til að setja fram frumskilning og til að svara gagnrýni Heiðrúnar, en Heiðrún kemur einungis fram í gegnum endursögn á skoðanagrein sem birtist annars staðar. Greinin hefði orðið sterkari ef blaðamaðurinn hefði rætt beint við Heiðrúnu eða annan fulltrúa SFS og gefið henni tækifæri til andsvara við lokaummælum Dags um „feluleik". Eins og greinin stendur fær Dagur síðasta orðið og framsetningin hallar þar með í átt að hans túlkun.
Annar veikleiki snýr að framsetningunni. Fyrirsögnin er bein tilvitnun í Dag og setur tón greinarinnar strax: skýrslan sýni „bara" toppinn á ísjakanum. Fullyrðing Dags um að „þjóðin hafi ekki fengið nema brot af arðinum af auðlindinni" stendur án mótvægis, og ummæli hans um að „fjölmiðlum og auði og völdum" sé beitt til að hafa áhrif á lýðræðið eru alvarleg ávirðing sem blaðamaðurinn hvorki ögrar né setur í samhengi. Skýrslan sjálf, sem er aðalheimildin, er notuð sem upphaf umræðunnar, en greinin breytist fljótt í vettvang fyrir pólitíska túlkun Dags án þess að blaðamaðurinn leggi sjálfstætt mat á gögnin. Góð byrjun í heimildum, en framkvæmdin hallar merkjanlega til annarrar hliðar.