visir.is
2026-07-26 08:32
Gjaldþrotasaga flugfélaga er alvarleg áminning um skaða krónunnar
Skoðanagrein Baldurs Péturssonar heldur því fram að íslenska krónan sé undirliggjandi orsök endurtekinna gjaldþrota íslenskra flugfélaga og hvetur til þess að kjósendur samþykki ESB-viðræður 29. ágúst. Greinin er skýrt merkt sem skoðun og endar sem pólitísk ákall um JÁ-atkvæði.
Einkunn Vitans: 6/10
Mat Vitans
Skoðanagrein um skaða krónunnar á flugrekstri; rök byggð á raunverulegum dæmum en ýkt tölulegt efni og enginn gagnrökum veittur rúmur.
Gagnrýni Vitans
Greinin er birt sem skoðun, og þar gildir fyrst og fremst gæði rökstuðningsins. Höfundur byggir á raunverulegum dæmum úr sögu íslensks flugreksturs: Arnarflug, WOW air, PLAY og fleiri. Grundvallarþráðurinn, að sveiflur örgjaldmiðils auki rekstraráhættu útflutningsfyrirtækja, er viðurkennd hagfræðileg röksemd og höfundur vísar í raungengi á tilteknum tímabilum, sem er sannreynanlegt hjá Seðlabanka Íslands. Tilvitnunin í leiðara Fréttablaðsins frá 2017 styrkir rökin og er hægt að fletta henni upp.
Veikleikarnir eru hins vegar áberandi. Fullyrðingin um að „65% atvinnulífsins varð gjaldþrota" árið 2008 er verulega ýkt á grundvelli þess sem almennt er vitað um hrunið; ef höfundur skilgreinir þetta á sérstakan hátt hefði átt að skýra mælikvarðann. Samanburðurinn á stærð krónunnar við Malmö er áhrifaríkur en ekki útskýrður nánar, sem veikir hann sem röksemd. Greinin segir að hlutabréfamarkaðurinn sé „40–50% af landsframleiðslu" án þess að vísa í heimild; slík tala er sannreynanleg en ætti að vera studd tilvísun þegar hún er notuð til samanburðar. Einnig vantar alla umfjöllun um gagnrök: hvort evruaðild hafi haft ókosti fyrir smáríki á borð við Grikkland eða Portúgal, eða hvort sjálfstæð peningamálastefna hafi kostnað sem fellur niður með aðild. Þetta er leyfilegt í skoðanagrein, en dregur úr þekkingarlegu gildi röksemdafærslunnar og gerir hana einhliða sem efnahagslega greiningu. Niðurstaðan er skýrt pólitísk: höfundur hvetur til JÁ-atkvæðis og vísar í eigið væntanlegt rit, sem ber að taka með í reikninginn.
