Hvað borga ferðamenn fyrir nýtingu náttúru og innviða?
Skoðanagrein framkvæmdastjóra Samtaka ferðaþjónustunnar sem svarar fjármálaráðherra og fjárlagafrumvarpi 2027 með talnaröð um það sem ferðamenn greiða þegar í skatta og gjöld. Hagsmunir höfundar eru gefnir upp, en aðeins í lokalínu. Rökin eru áþreifanleg en aðalröksemdin um virðisaukaskatt stendur á veikum fæti.
Birt undir skoðanamerki, og innan þess ramma er greinin óvenju talnaföst: reiknuð dæmi um kílómetragjald, gistináttaskatt, innviðagjald skemmtiferðaskipa og 4.915 krónur í bílastæðagjöld á fimm tilgreindum náttúrusvæðum. Sögulega leiðréttingin um að bílastæðagjöld hafi komið í stað náttúrupassans árið 2014 er skýr, tímasett og hægt að sannreyna. Það er meira en flestar hagsmunagreinar bjóða.
Kjarnaröksemdin heldur samt ekki fyllilega. Að telja 70 til 80 milljarða í virðisaukaskatti sem „gjald fyrir afnot af auðlundum ríkisins“ er flokkunarvilla: virðisaukaskattur er almennur neysluskattur sem innlendir neytendur greiða líka, ekki auðlindarenta. Höfundur nefnir ekki þennan greinarmun, þótt hann sé forsenda allrar upptalningarinnar. Sama gildir um 200 milljarða talan og „um þriðjung allrar veltu“; hvorugt er sannreynanlegt innan greinarinnar sjálfrar, þótt tölurnar kunni að byggja á greiningum samtakanna.
Orðfærið er hlaðið: „spunamaskína“, „galgopaleg álagning“, „bílastæðagjaldablinda“. Dálkahöfundur hefur rétt á því, en það kostar trúverðugleika þegar greinin sjálf boðar samstarf. Hagsmunir höfundar ættu að standa í upphafi, ekki neðanmáls.
