visir.is
2026-03-30 13:57
„Eins rangt og það getur orðið“ að bankarnir hafi stungið lækkun í vasann
Greinin fjallar um ágreining um hvort íslensku bankarnir hafi ráðstafað ávinningi af lækkun bankaskatts árið 2020 sér til hagsbóta. Þórður Snær Júlíusson frá Samfylkingunni hélt því fram að bankarnir hefðu haldið sparnaðinum hjá sér í stað þess að skila honum til neytenda með lægra vaxtaálagi. Benedikt Gíslason, bankastjóri Arion banka, svaraði í sérstakri greinaskrifum og hélt því fram að vaxtaálag á óverðtryggðum húsnæðislánum hefði nánast helmingast, og vísaði til gagna Seðlabanka Íslands.
Einkunn Vitans: 6/10
Mat Vitans
Greinin fjallar um ágreining um hvort íslensku bankarnir hafi ráðstafað ávinningi af lækkun bankaskatts árið 2020 sér til hagsbóta. Þórður Snær Júlíusson frá Samfylkingunni hélt því fram að bankarnir hefðu haldið sparnaðinum hjá sér í stað þess að skila honum til neytenda með lægra vaxtaálagi. Benedikt Gíslason, bankastjóri Arion banka, svaraði í sérstakri greinaskrifum og hélt því fram að vaxtaálag á óverðtryggðum húsnæðislánum hefði nánast helmingast, og vísaði til gagna Seðlabanka Íslands.
Gagnrýni Vitans
Uppbygging greinarinnar er í raun boðflutningur: Vísir dregur saman fullyrðingar Þórðar Snæs úr pistli hans og tekur síðan saman andsvar Benedikts Gíslasonar úr grein hans á Innherja. Blaðamaðurinn bætir við lítilli sjálfstæðri greiningu eða fréttaflutningi umfram það að sauma þessi tvö skrif saman. Gagnleg ritstjórnarnóta — leiðréttingin í sviga þar sem bent er á að skattlækkunin hafi verið árið 2020 en ekki 2021 — sýnir ákveðna staðreyndakönnun, en um lítið atriði er að ræða. Vísað er til skýrslu Seðlabankans, „Peningamál" frá ágúst 2023, og hvítbókarinnar um fjármálakerfið frá 2018, en eingöngu í gegnum orð Benedikts; blaðamaðurinn sannreynir ekki á sjálfstæðan hátt hvort gögnin um vaxtaálag styðji fullyrðinguna eða hvort einhverjir fyrirvarar séu við þau. Það sem mestu skiptir er að Benedikt fær fyrirsögnina, síðasta orðið og ítarlegust tölfræðirök, á meðan fullyrðingar Þórðar Snæs eru settar fram án sambærilegra gagna — sem skapar slagsíðu í umgjörð greinarinnar í átt að afstöðu bankans, jafnvel þótt það hafi ekki verið ætlunin. Enginn óháður hagfræðingur eða sérfræðingur er ráðfærður. Athugasemdin um að fjármálaráðuneytið hefði ekki enn svarað fyrirspurnum Vísis er jákvætt gagnsæisskref, en undirstrikar jafnframt að greinin var birt áður en lykilupplýsingar lágu fyrir. Þetta er hæf samsetning tveggja sjónarmiða, en skortur á frumheimildum umfram pistlana tvo og ójafnvægi í dýpt röksemda kemur í veg fyrir að um öflugan blaðamennsku sé að ræða.