Fullveldi þjóðar og frelsi einstaklings
Skoðanagrein varaþingmanns Viðreisnar sem færir hugmyndafræðileg rök fyrir því að fullveldi sé verkfæri, ekki markmið í sjálfu sér, og að evran gæti aukið frelsi einstaklinga. Höfundur gerir flokkstengsl sín skýr og viðurkennir mótbárur á nokkrum stöðum, en kjarnafullyrðingin um kostnað krónunnar er lögð fram án nokkurra talna.
Greinin er birt undir skoðanamerki Vísis og skal metin sem slík. Það sem hún gerir vel er að vera opin um eigin forsendur: höfundur er kynntur sem varaþingmaður og frambjóðandi Viðreisnar, hann skilgreinir hugtökin sem hann notar og hann viðurkennir sjálfur að krónan sé ekki eina skýringin á háum vöxtum og að evrusvæðið sé ekki fullkomið. Röksemdafærslan er líka innbyrðis samhengisrík: fullveldi sem verkfæri, EES og NATO sem dæmi um beitingu þess, og loks gjaldmiðillinn sem framhald af sömu hugsun. Það er líka rétt og heiðarlegt hjá honum að leggja áherslu á hvað kosningin 29. ágúst snýst um og hvað hún snýst ekki um.
En fyrir grein sem hvílir á efnahagslegri fullyrðingu er hún sláandi tölulaus. „Þessi litli og sveiflukenndi gjaldmiðill hefur gríðarlegan kostnað í för með sér“ og „hún er virkilega stór hluti þess“ eru lykilstoðirnar í öllum textanum, og hvorug er stutt við eina einustu tölu, samanburð eða tilvísun í Seðlabankann, Hagstofuna eða erlend gögn. Vaxtamunur milli Íslands og evrusvæðisins er auðvelt að birta. Höfundur velur að láta lesandann trúa sér.
Alvarlegasta hugmyndafræðilega undanbragðið er þó orðalagið um „myntsamstarf eins fljótt og aðstæður leyfa“. Þar er sleppt því sem lesandinn þarf helst að vita: leiðin að evrunni liggur um ERM II og Maastricht-skilyrðin, með þeim kröfum um ríkisfjármál og verðstöðugleika sem því fylgja. Sömuleiðis er sú mótbára sem er alltaf borin fram gegn evrunni, að sjálfstæð mynt geti tekið á sig áföll í litlu og einhæfu hagkerfi, ekki rædd heldur einungis vísað frá með þeirri athugasemd að evrusvæðið sé „ekki fullkomið“. Fullyrðingin um að aukin alþjóðleg samvinna hafi í hvert einasta sinn styrkt fullveldið er líka of alger til að standa óáreitt.
Niðurstaða: heiðarleg og læsileg baráttugrein sem viðurkennir eigin sjónarhól og hendir ekki ryki í augu lesandans, en sleppir þeim tölum og þeim gagnrökum sem hefðu gert hana að þungavigtarframlagi í umræðunni. Prófarkalestur hefði heldur ekki skaðað.
