Ljós í óreiðu samtímans
heimildin.is 42 gr. 6.5
ruv.is 412 gr. 5.8
visir.is 156 gr. 5.8
mbl.is 340 gr. 5.7
vb.is 95 gr. 5.4
nutiminn.is 98 gr. 5.1
mannlif.is 126 gr. 4.9
dv.is 199 gr. 4.7
heimildin.is 42 gr. 6.5
ruv.is 412 gr. 5.8
visir.is 156 gr. 5.8
mbl.is 340 gr. 5.7
vb.is 95 gr. 5.4
nutiminn.is 98 gr. 5.1
mannlif.is 126 gr. 4.9
dv.is 199 gr. 4.7
ruv.is 2026-11-21 08:56

Borga íslenskar bókmenntir sig?

Fréttaskýring um nýja skýrslu sem unnin var fyrir menningar-, nýsköpunar- og háskólaráðuneytið um fjárhagslegt vistkerfi íslenskra bókmennta. Rætt er við höfund skýrslunnar, Hákon Gunnarsson, og Önnu Leu Friðriksdóttur, formann Félags íslenskra bókaútgefenda. Fram kemur að opinber stuðningur hafi rýrnað að raunvirði en skili sér aftur í ríkiskassann.

Einkunn Vitans: 5/10
Mat Vitans
Fullyrðingin um að bókmenntastyrkir „borgi sig“ fær að standa óvéfengd. Báðir viðmælendur styðja niðurstöðuna og engin gagnrýnin rödd er fengin.
Gagnrýni Vitans

Kjarnafullyrðing greinarinnar, að styrkirnir „komi allt til baka“, stendur óhögguð. Hákon leggur virðisaukaskatt af allri bóksölu að jöfnu við endurgreiðslu styrkja, eins og engar bækur seldust án þeirra. Þetta er umdeilanleg hagfræðileg nálgun sem óháður hagfræðingur eða fulltrúi fjármálaráðuneytisins hefði auðveldlega getað mátað. Í stað þess tekur millifyrirsögn niðurstöðuna upp sem staðreynd: „Opinberir styrkir skila sér aftur í ríkiskassann“.

Raddirnar eru tvær og báðar hliðhollar niðurstöðunni: höfundur skýrslunnar og formaður hagsmunasamtaka útgefenda. Ráðuneytið sem pantaði skýrsluna kemst aðeins að í einni setningu. Fyrirsögnin spyr spurningar en greinin svarar henni einungis á einn veg.

Tölfræðin er hins vegar vel rakin til skýrslunnar, raunvirðissamanburður er skýr og samhengi við Norðurlönd gagnlegt. Ein tala gengur þó ekki upp: sagt er að ríkið hafi lagt 430 milljónir í endurgreiðslur árið 2005, þótt greinin sjálf segi að kerfinu hafi verið komið á eftir 2018. Lesandinn getur því ekki treyst samanburðinum við kvikmyndageirann.

← Til baka á forsíðu