Bifreiðagjöld langt umfram útgjöld til viðhalds
Fréttin greinir frá útreikningum Samtaka iðnaðarins sem sýna að bein gjaldheimta ríkisins af ökutækjum, eldsneyti og akstri hafi numið 338,1 milljarði króna á árunum 2019 til 2025, en útgjöld til vegasamgangna 255,2 milljörðum. Samkvæmt fjárlögum 2026 og frumvarpi 2027 eykst munurinn enn, meðal annars vegna hækkunar kílómetragjalds.
Fyrirsögnin tekur niðurstöðu Samtaka iðnaðarins og setur hana fram sem staðreynd í rödd miðilsins. Ekki bætir úr skák að hún talar um „viðhald“ þótt meginsamanburður greinarinnar sé við heildarútgjöld til vegasamgangna. Meginmálið er í raun endursögn á tilkynningu samtakanna. Tölurnar eru vissulega eignaðar SI og vísað er í fjárlög og fjárlagafrumvarp, svo lesandi getur í grundvallaratriðum sannreynt þær, og þær ganga upp innbyrðis.
Hér liggur gallinn: forsendan sjálf, að gjöld af ökutækjum eigi að renna til vegakerfisins, er umdeilanleg. Skatttekjur eru almennt ekki eyrnamerktar og sum gjöldin þjóna öðrum tilgangi, til dæmis loftslagsmarkmiðum. Ekkert slíkt samhengi kemur fram. Hvorki fjármála- og efnahagsráðuneytið né innviðaráðuneytið fékk tækifæri til að svara, og enginn óháður sérfræðingur metur reikningsaðferð samtakanna.
Blaðamaðurinn hefði getað leitað viðbragða stjórnvalda, útskýrt hvaða gjöld falla undir „beina gjaldheimtu“ og bent á að SI er hagsmunaaðili. Án þess flytur fréttin boðskap samtakanna í stað þess að fjalla um hann.
