visir.is
2026-05-20 12:21
„Við erum komin með hæstu laun í Evrópu“
Frétt um ákvörðun peningastefnunefndar Seðlabankans um að hækka stýrivexti í 7,75%. Greinin byggir nánast alfarið á tilvitnunum í Ásgeir Jónsson seðlabankastjóra og yfirlýsingu peningastefnunefndar. Engin önnur sjónarhorn eru sótt, hvorki frá verkalýðshreyfingunni, hagfræðingum utan bankans né fulltrúum atvinnulífs.
Einkunn Vitans: 6/10
Mat Vitans
Frétt um vaxtahækkun Seðlabankans byggir eingöngu á orðum seðlabankastjóra. Vantar rödd verkalýðsfélaga og óháðra hagfræðinga til mótvægis.
Gagnrýni Vitans
Greinin er í grunninn viðtal við seðlabankastjóra ásamt tilvísun í opinbera yfirlýsingu peningastefnunefndar, sem eru báðar staðfestar og nafngreindar heimildir. Tölulegar fullyrðingar, eins og verðbólga í 5,2%, forsenduákvæði kjarasamninga við 4,7%, og vaxtaákvörðunin sjálf, eru allar rekjanlegar til opinberra gagna Seðlabankans og Hagstofunnar. Blaðamaðurinn leggur fram beinar spurningar, meðal annars um ábyrgð verkalýðsfélaganna á stöðunni, og fær svar.
Meginveikleikinn er einhliða heimildanotkun. Seðlabankastjóri fær víðtækt svigrúm til að setja fram túlkun sína: launahækkanir séu of miklar, kaupmáttaraukning fordæmalaus, og „hæstu laun í Evrópu" hafi náðst. Þessar fullyrðingar standa án mótvægis. Enginn fulltrúi verkalýðshreyfingarinnar er spurður hvort samningar hafi í raun brugðist eða hvort önnur skýring sé á verðbólgunni. Enginn óháður hagfræðingur fær tækifæri til að meta hvort vaxtahækkun sé raunhæf leið til stöðugleika. Fullyrðingin um „hæstu laun í Evrópu" er dæmi um staðhæfingu sem lesa má sem staðreynd en stendur án tilvísunar í samanburðargögn eða mælikvarða; slíkt þyrfti a.m.k. skýringu á hvort átt er við nafnlaun, kaupmáttarleiðrétt laun eða annað. Framsetningu fyrirsagnarinnar má gagnrýna fyrir að taka tilvitnun seðlabankastjóra úr samhengi og nota hana sem staðhæfingu um efnahagslega staðreynd. Í heildina er þetta þokkaleg fréttaskýring frá opinberum fundi, en vantar verulega á jafnvægi og sjálfstæða skoðun á efninu.
Vikuleg áskrift
Fékk þetta þig til að lesa fréttir með öðrum augum?
Vikustaða Vitans í pósthólfið á sunnudögum — bestu og veikustu greinar vikunnar, mest lesnu fréttir, og staða allra helstu fjölmiðla.
Sjá áskriftarsíðu · einföld afskráning hvenær sem er