visir.is
2026-06-12 15:01
Færeyingar eru ekki í ESB en…
Skoðanagrein lögfræðings sem leiðréttir þá fullyrðingu að Færeyjar séu dæmi um land sem standi vel á eigin fótum utan ESB. Höfundur bendir á að færeyska krónan sé bundin dönsku krónunni, sem aftur er bundin evrunni, og stýrivextir séu í raun ákveðnir af Seðlabanka Danmerkur í samræmi við stefnu Seðlabanka Evrópu. Greinin tekur þátt í yfirstandandi umræðu um ESB-aðild Íslands.
Einkunn Vitans: 7/10
Mat Vitans
Vel rökstudd skoðanagrein um tengsl Færeyja við evrusvæðið, en einfaldar of mikið þegar Grænland er fellt í sömu niðurstöðu og sleppur flóknari blæbrigðum gengisbindingar.
Gagnrýni Vitans
Greinin er birt sem skoðanagrein og á að meta sem slíka. Kjarnarökin eru skýr og vel uppbyggð: höfundur bendir á staðreyndir um gengisbindingu færeysku krónunnar við dönsku krónuna og þaðan við evruna, og tengir stýrivaxtaákvörðunir við Seðlabanka Danmerkur og Seðlabanka Evrópu. Þetta eru sannreynanlegar fullyrðingar sem lesandi getur auðveldlega kannað. Sérstakt virði hefur hvernig höfundur setur fram spurningaröð um stýrivexti og verðbólgu og svarar þeim sjálfur, sem er áhrifaríkt framsagnarform í skoðanagrein.
Hins vegar hefur greinin nokkra veikleika. Í fyrsta lagi er lokaályktunin um Grænland of sterk miðað við þau gögn sem lögð eru fram: engin umfjöllun er um peningamálafyrirkomulag Grænlands, en Grænland er sett í sama hólf og Færeyjar varðandi „náið samstarf við ESB í gegnum Seðlabanka Evrópu" án sérstaks rökstuðnings. Í öðru lagi vantar viðurkenningu á því að gengisbinding dönsku krónunnar við evruna er sérstakt fyrirkomulag (ERM II) sem felur í sér pólitíska ákvörðun Danmerkur um að halda sjálfstæðum gjaldmiðli; Danir sögðu nei við evruaðild í þjóðaratkvæðagreiðslu 2000, svo myndin er flóknari en greinin gefur til kynna. Að kalla Færeyjar „hluta af evrusvæðinu í öllum praktískum skilningi" er einföldun, þar sem gengisbinding er ekki það sama og aðild að myntbandalagi; Danir halda til dæmis formlega ákvörðunarvaldi um gengisskipti. Loks er fullyrðingin um stýrivexti á Íslandi (7,75%) sett fram án heimildar, þó hún sé auðveldlega staðfest á vefsíðu Seðlabanka Íslands. Rökfærslan er í heild sinni heiðarleg og gagnsæ, en lokaályktuninni er ýtt aðeins lengra en forsendurnar leyfa.