Já fyrir íslenskuna!
Skoðanagrein menningar-, nýsköpunar- og háskólaráðherra, birt daginn fyrir þjóðaratkvæðagreiðslu, þar sem því er haldið fram að já-niðurstaða opni leiðir til að gera íslensku að opinberu tungumáli ESB. Röksemdafærslan er þröng, án talna og án þess að tekist sé á við þekkta annmarka á fyrirmyndunum sem vísað er til. Greinin rekst auk þess á sjálfa sig um máltæknisamstarf.
Greinin er birt undir skoðanamerki og gerir engan feluleik með það: höfundur er ráðherra í ríkisstjórn og talar fyrir já degi fyrir kosningu. Það er heiðarleg staðsetning. Innan þess ramma er kosturinn helstur sá að höfundur velur sér afmarkað efni, stöðu íslenskunnar, í stað almennra slagorða, og viðurkennir í einni málsgrein að tækifæri til styrkja í þýðingum og máltækni séu til staðar hvort sem þjóðin segir já eða nei. Slík viðurkenning á að röksemdin sé ekki alveg einhlít er meira en margar kosningagreinar bjóða upp á.
Veikleikarnir eru þó áberandi. Malta og Írland eru nefnd sem dæmi um „áhugaverðar leiðir“ en ekkert sagt um hvað þær leiðir fólu í sér; írska naut margra ára undanþágu frá fullri þýðingarskyldu einmitt vegna manneklu og kostnaðar, sem er kjarni málsins og hefði styrkt greinina hefði höfundur tekist á við það. Engin tala kemur fram um núverandi þýðingarkostnað Íslands innan EES, þótt slíkar upplýsingar liggi fyrir í stjórnkerfinu sem höfundur stýrir hluta af. Fullyrðingin um að Ísland standi „fyrir utan“ samstarf í máltækni er sett fram án nokkurs rökstuðnings og gengur illa við næstu setningar á eftir, þar sem sagt er að innan EES bjóðist styrkir til máltækniverkefna sem megi nýta betur. Lesandinn situr eftir með mótsögn sem höfundur leysir ekki.
Sem málsvörn fyrir tiltekna niðurstöðu er þetta því frekar staðhæfingasúpa en rökfærsla: fjórar til fimm setningar um það sem „gæti“ og „myndi“ gerast, án kostnaðar, án tímaramma og án þess að minnst sé á að staða opinbers tungumáls er samningsatriði en ekki sjálfgefin. Sannfærandi grein um sama efni hefði mátt vera jafn stutt en miklu betur stutt gögnum.
