visir.is
2026-07-20 08:02
Hver ber áfengið heim að dyrum?
Skoðanagrein eiganda einkarekinnar áfengisverslunar sem mótmælir rökum Krabbameinsfélagsins gegn frjálsri sölu áfengis. Höfundur vísar í tölur Hagstofunnar, sögu ÁTVR og innri mótsagnir ríkisins til að byggja upp röksemdafærslu gegn einokuninni. Hagsmunatengsl eru skýrt tilgreind í lok greinar.
Einkunn Vitans: 7/10
Mat Vitans
Vel rökstudd skoðanagrein áfengisverslunareignanda gegn einokun ÁTVR. Heimildir eru nafngreindar, en víðtækar fullyrðingar um erlend fordæmi skortir stuðning.
Gagnrýni Vitans
Greinin er birt sem skoðun og er metin sem slík. Það sem einkennir hana er vel skipulögð röksemdafærsla sem vísar í nafngreindar heimildir: tölur Hagstofunnar um áfengisneyslu, bókina „Engin venjuleg verslun" (sögu ÁTVR), og opinberar staðreyndir um áfengisgjald og rekstur stofnunarinnar. Höfundur tekur á mótrökum Höllu Þorvaldsdóttur af nokkurri heiðarleika; hann viðurkennir skaðsemi áfengis og gildi Krabbameinsfélagsins áður en hann mótmælir forsendum greinarinnar. Hagsmunatengsl eru greinileg: höfundur er eigandi Santé, einkarekinnar áfengisverslunar, og það kemur skýrt fram. Þetta er mikilvægt, því allt sem hann skrifar þjónar augljóslega eigin viðskiptahagsmunum. Lesandinn hefur þó allar forsendur til að meta þau tengsl sjálfur.
Veikleiki röksemdafærslunnar liggur í nokkrum atriðum sem höfundur sleppir. Fullyrðingin um að „allar tilslakanir með aðgengi að áfengi erlendis" hafi ekki leitt til aukinnar neyslu er víðtæk og án tilvísunar í rannsóknir; alþjóðlegar rannsóknir á aðgengi og neyslu sýna ólíkar niðurstöður eftir aðstæðum og höfundur einfaldar þar umræðuna. Samanburðurinn við tóbak er snjall rithöfundarlega, en hann tekur ekki á þeirri staðreynd að tóbaksstefna hefur þróast síðustu áratugi í átt að auknum hömlum, sem styður fremur en veikir aðgengiskenninguna. Þrátt fyrir þetta er greinin vel rökstudd miðað við kröfur sem gera má til skoðanagreinar, og heimildir eru nógu skýrar til að lesandinn geti sannreynt kjarnaatriðin.
