Þurfum við ESB – eða betri stjórnvöld?
Skoðanagrein hagfræðings sem heldur því fram að Ísland njóti þegar helstu kosta Evrópusamstarfs og að ESB-umræðan sé skálkaskjól fyrir vanstjórn ríkisstjórnarinnar. Röksemdafærslan hvílir á upptalningu án nokkurra heimilda og byggir á nokkrum grundvallar rangfærslum um hvað EES-samningurinn og Schengen fela í sér. Höfundur er heiðarlegur um að lokaniðurstaðan sé hans eigin skoðun, en grunnforsendurnar standast illa skoðun.
Greinin er birt í umræðuflokki og verður því metin á forsendum röksemda, ekki heimildabalans. Þar liggur helsti vandinn: strax í fyrstu efnisgrein er Schengen-samkomulaginu og EES-samningnum steypt saman í eitt, og Sviss talið upp í hópi ríkja sem hafi „gengið í“ sama samning, þótt Sviss standi utan EES. Setningin um að Ísland skerði ekki fullveldi sitt „innan Evrópuþingsins“ er torskilin: Ísland á enga fulltrúa á Evrópuþinginu, og einmitt það, að taka upp regluverk innanmarkaðarins án atkvæðisréttar, er kjarni þeirrar gagnrýni sem höfundur hefði þurft að svara.
Upptalningin á kostum er innbyrðis stangast á. Höfundur hrósar frjálsu flæði fólks í öðrum punkti og varar svo í næstsíðasta punkti við því að „erlent vinnuafl á lægri launum“ leysi íslenska starfsmenn af hólmi, sem er afleiðing sama frjálsa flæðis. Sömuleiðis er fullyrt að Ísland hafi „stjórn á tollum af vörum sem fluttar eru til Íslands“ og „undanþágu frá ströngum reglugerðum ESB“, hvorugt sannreynanlegt innan greinarinnar og hvorugt í samræmi við þá tollfrelsisskuldbindingu sem EES-samningurinn felur í sér á iðnaðarvörum. Ekki er vísað í eina tölu, eitt lagaskjal eða eina skýrslu, hvorki um vaxtastig, opinber útgjöld né fjölda opinberra starfsmanna, þótt allt þetta liggi fyrir í gögnum Seðlabankans og Hagstofunnar og hefði styrkt málflutninginn umtalsvert.
Höfundi má hrósa fyrir að merkja skoðun sína sem skoðun með orðunum „að mínu mati“ þegar hann telur ríkisstjórnina nota ESB-málið til að flýja ábyrgð. Lokasetningin, að enginn gagnrýni ríkisstjórnina á meðan þjóðin deili um já og nei, er hins vegar staðhæfing sem hrekst af hverju einasta tölublaði íslenskra fjölmiðla. Niðurstaðan: skýr og læsileg grein með greinanlega afstöðu, en forsendurnar eru svo brotnar að lesandi sem tekur þær góðar og gildar fær ranga mynd af því hvað EES-samningurinn er.
