Spænskir strandveiðisjómenn til Íslands
Skoðanagrein þingmanns Miðflokksins fyrir þjóðaratkvæðagreiðslu, þar sem varað er við að strandveiðar opnist sjómönnum annarra ESB-ríkja við aðild. Röksemdin byggir á raunverulegum ákvæðum sameiginlegrar sjávarútvegsstefnu og er óvenju hlutbundin fyrir kosningapistil. Á móti kemur að greinin sleppir kerfisbundið sterkustu gagnrökunum og slær föstu að ekki sé unnt að semja um undanþágur, án nokkurs rökstuðnings.
Greinin er birt undir skoðanamerki Vísis og verður því metin á forsendum röksemda, ekki heimildabalans. Það sem greinir hana frá venjulegum kosningaáróðri er að höfundur byggir á tilteknu ákvæði: meginreglunni um jafnan aðgang að hafsvæðum sambandsins og tímabundinni undanþágu innan 12 sjómílna, sem hann segir gilda til ársloka 2032. Þetta er efnislegt, athugunarhæft og skýrt fram sett. Tilvísun í reglugerðarnúmer og greinarnúmer hefði kostað eina línu og gert lesandanum kleift að fletta þessu upp sjálfur; það vantar.
Alvarlegri veila er þögnin um kjarnagagnrökin. Jafn aðgangur að hafsvæðum er í ESB-rétti annað en aðgangur að aflaheimildum, því hlutfallslegur stöðugleiki byggir kvótaskiptingu á sögulegri veiðireynslu, sem í íslenskum stofnum er nánast öll íslensk. Höfundur nefnir þetta ekki einu orði, þótt það sé einmitt svarið sem aðildarsinnar hafa haldið fram. Sömuleiðis er staðhæfingin „það er einfaldlega ekki hægt“ að semja sig frá þessu lögð fram sem lokaorð án nokkurrar umfjöllunar um aðildarsamninga fyrri ríkja, svo sem sérlausnir Möltu, eða um heimildir aðildarríkja til að setja skilyrði um efnahagsleg tengsl við útgerð. Lesandi sem þekkir umræðuna sér hvað vantar; lesandi sem þekkir hana ekki fær einhliða mynd.
Röksemdin um að „enginn aðildarsinni hafi þorað að segja“ tiltekinn hlut er klassísk þagnarröksemd og bætir engu við. Niðurstaðan: pistill sem er efnismeiri og nákvæmari en meðaltalið í þessari kosningahrinu, en sem velur að leiða hjá sér það atriði sem myndi setja mestan þrýsting á eigin ályktun.
