Rétturinn er sá sami – en tæki­færið er það ekki

Greinin er birt undir skoðanamerki Vísis, og sem slík stendur hún sig vel á sínum eigin forsendum. Höfundur gefur upp stöðu sína sem varaformaður kjarahóps ÖBÍ, sem er nákvæmlega sú upplýsingagjöf sem lesandi þarf til að vega málflutninginn. Vísanir í Erasmus+, evrópsku stoð félagslegra réttinda og samheldnisstefnuna eru sannreynanlegar hjá hverjum sem nennir að fletta upp. Athyglisverðast er þó hófsemin: höfundur segir sjálf beint út að aðild leysi ekki íslenska fátækt, að ESB sé ekki töfrasproti og að aðildarríkin beri áfram ábyrgð á eigin velferðarkerfum. Slík sjálfsaðhald er ekki alltaf reglan í þessari umræðu.

Þrjár fullyrðingar hanga hins vegar í lausu lofti. „Íslenskar rannsóknir hafa sýnt“ og „rannsóknir á samfélagslegum kostnaði fátæktar benda á“ eru gagnslausar vísanir fyrir lesanda sem vill sannreyna; þarna hefði nafn eða ártal kostað eina línu. Sömuleiðis er algild neikvæð staðhæfing um að engir námsstyrkir séu í boði á vegum ríkisins fyrir öryrkja eða börn þeirra sett fram án tilvísunar. Talan um skrásetningargjöld við Háskóla Íslands, 33,3 prósent á móti 36,4 prósentum, er nákvæm og eftirminnileg, en hana þarf lesandinn að taka á trú.

Stærri veikleikinn er röklegur. Ísland tekur þegar þátt í Erasmus+ á grundvelli EES, og evrópska stoð félagslegra réttinda er að stórum hluta mjúk stefnumörkun fremur en bindandi réttur. Hvorugt er nefnt. Þegar málflutningurinn byggir á því hvað Ísland gæti sótt í félagslega Evrópu er það veruleg eyða að ræða ekki hvað fæst þegar og hvað er í raun aðfararhæft. Framsetningin ber líka ákveðinn ósamhverfan svip: hugsjón Evrópusambandsins er stillt upp á móti framkvæmd á Íslandi, ekki framkvæmd á móti framkvæmd.

Niðurstaða: heiðarleg, skýrt skrifuð og málefnaleg skoðanagrein sem opnar réttmæta hlið á umræðunni, en tapar stigum á ónafngreindum rannsóknum og á að sleppa tveimur mótrökum sem höfundur hlýtur að þekkja.