Ætla að skara fram úr á heimsvísu
Greinin fjallar um markaðsstefnu Arnarlax á erlendum mörkuðum, sérstaklega í Evrópu, Norður-Ameríku og Asíu. Linda Björk Gunnlaugsdóttir, framkvæmdastjóri sölusviðs, lýsir markmiðum fyrirtækisins um a…
Greinin er að mestu leyti kynningarviðtal við einn fulltrúa Arnarlax og gefur einungis hans hlið málsins. Ekkert sjálfstætt mat á þeim fullyrðingum sem fram koma er að finna — til dæmis eru staðhæfingar um gæðayfirburði íslensks lax gagnvart norskum og færeyskum laxi ekki studdar af utanaðkomandi sérfræðingum eða óháðum rannsóknum. Nokkrar töluleggar upplýsingar eru gefnar upp, svo sem innflutningur á laxi til Kína og hlutfall framleiðslu á einstaka markaði, en heimild þeirra er einungis þessi ein starfsmaður fyrirtækisins — engar opinberar eða óháðar gagnasafnstilvísanir eru gefnar upp.
Greinin líkist markaðsefni eða kynningartexta frekar en gagnrýninni fréttaskrifstofu. Engin sjálfstæð athugun er gerð á keppinautum eða hlutlæg samanburður við Noreg og Færeyjar, sem Linda ber saman við. Þar sem greinin er birt undir fréttaformi hefði mátt gera meiri kröfur um utanaðkomandi staðfestingu á lykilfullyrðingum og kynna gagnstæðar skoðanir, til dæmis frá geiranum í heild eða hagsmunasamtökum neytenda.
Bankaskatturinn á að skila sex milljörðum í ríkissjóð
Greinin fjallar um boðaðan bankaskatt sem fjármála- og efnahagsráðherra Daði Már Kristófersson kynnti í fjármálaáætlun. Samkvæmt skoðanagrein Þórðar Snæs Júlíussonar, framkvæmdastjóra þingflokks Samfy…
Helsta veikleiki greinarinnar er sá að upphæðin — sex milljarðar króna — er fengin úr skoðanagrein framkvæmdastjóra þingflokks Samfylkingarinnar, sem er pólitísk aðili með ljósa hagsmuni af umræðunni. Þetta er tekið sem staðreynd í fyrirsögn og inngangstexta án þess að skýrt sé tekið fram að þetta sé túlkun stjórnmálamanns, ekki staðfest tala frá ráðuneytinu. Blaðamenn gætu átt við jafngildingarandlægi til sannvottunar — til dæmis með því að gefa Daða Má kost á að staðfesta eða hafna upphæðinni. Heiðrún Jónsdóttir, framkvæmdastjóri Samtaka fyrirtækja í fjármálaþjónustu, er þó vitnuð til með nafni úr fyrra viðtali og veitir greininni einhverja jafnvægisvið. Að öðru leyti er frásögnin skýr og nákvæm um hvað liggur fyrir og hvað er óljóst — sú aðgreining er dýrmæt.
Kennarar botna aftur ekkert í Ingu Sæland
Greinin fjallar um gagnrýni Magnúsar Þórs Jónssonar, formanns Kennarasambands Íslands, á minnisblað menntamálaráðherra Ingu Sæland þar sem hún heldur því fram að kennsludagar í íslenskum grunnskólum s…
Greinin byggir að mestu leyti á sjónarmiðum eins aðila — formanns Kennarasambands Íslands — og er menntamálaráðuneytið ekki beint spurð um þær sértæku fullyrðingar sem Magnús Þór Jónsson gerir. Engin tilraun er gerð til að fá ráðuneytið til að svara því hvort það sé sammála skilgreiningunni á kennsludögum eða hvernig tölurnar í minnisblaðinu eru reiknaðar. Þetta þykir verulegur ágalli í ljósi þess að greinin lýsir í raun ágreiningi um staðreyndir.
Aðrar heimildir vantar algjörlega — til dæmis samanburðargögn frá OECD eða Evrópusambandinu um kennsludaga, sem hefðu gert lesanda kleift að dæma hvorum aðilanum mætti treysta betur. Magnús Þór er vitnaður í endurtekið og ítarlega, en fullyrðingar hans eru ekki kannaðar gagnvart óháðum gögnum. Þetta gefur greininni einslægt yfirborð þar sem sjónarmiðið sem kynnt er er óaðfinnanlegt að yfirbragði, en án þess að þriðji aðili staðfesti það eða geri samanburð.
Ingunn kennir Jóni Gnarr sögu og lyfjafræði
Greinin fjallar um Facebook-færslu Jóns Gnarr þingmanns, þar sem hann lýsti Gandhi sem mannlegum brestur og dró fram dæmi um meinta tvíhyggju hans gagnvart vestrænum lyfjum. Lyfjafræðingurinn Ingunn B…
Greinin byggir eingöngu á sjónarmiði Ingunnar Björnsdóttur og er Jóni Gnarr ekki gefinn kostur á að svara gagnrýninni. Þegar blað fjallar um að einstaklingur hafi gert staðreyndarlegar villur — sérstaklega þingmaður í pólitísku samhengi — er grundvallarkrafa faglegrar blaðamennsku að gefa viðkomanda tækifæri til að bregðast við. Þess er ekki getið hvort reynt hafi verið að hafa samband við Jón. Þetta er skýr galli sem dregur úr trúverðugleika greinarinnar.
Að öðru leyti er heimildarnotkun ásættanleg; Ingunn er nafngreind sérfræðingur og gagnrýni hennar er lögð fram í eigin nafni. Hins vegar eru engar ytri heimildir gefnar upp til að staðfesta lyfjafræðilegar staðhæfingarnar — til dæmis um markaðssetningu pensilíns eða dánarorsök Kasturbu Gandhi — þótt þær séu settar fram sem hlutlægar staðreyndir. Slíkt kallar á nafngreindar tilvísanir til að lesandinn geti sjálfur gengið úr skugga um nákvæmni þeirra.
Vilja ekki takmarka trúariðkun „umfram það sem brýnir almannahagsmunir krefjast“
Þingmenn Miðflokksins hafa lagt fram þingsályktunartillögu um bann við hylmingu andlits í opinberu rými. Flutningsmenn leggja áherslu á að markmið tillögunnar sé ekki að takmarka trúariðkun umfram það…
Greinin er að mestu vel skrifuð og notar nafngreindar heimildir — einkum Karl Gauti Hjaltason — ásamt tilvísunum til greinargerðar tillögunnar sjálfrar. Þó er athyglisvert að enginn gagnstæður rödd er látin til máls, til dæmis frá mannréttindasamtökum, trúfélagasamtökum eða lagasérfræðingum sem gætu metið hvort tilvísun flutningsmanna til dóms Mannréttindadómstóls Evrópu um frönsku lögin sé rétt túlkuð. Það hefði styrkt greinina verulega.
Framsetning greinarinnar er að meginstefnu hlutlæg og gengur ekki út fyrir það sem heimildirnar segja. Þó er vert að benda á að sjónarmiðum þeirra sem gætu verið gagnlægast beinlínis áhrif af slíkri lagasetningu — t.d. múslímskar konur — er ekki gefið svigrúm til að tjá sig. Þetta er ekki alvarlegt brot, en það skilur eftir eyðu í heildarmyndina og lætur greinina líta út sem kynningu á tillögunni fremur en sem vandvirkri frétt.
Hermann Björnsson, forstjóri Sjóvár: Símnotkun undir stýri jafnstórt mál og öryggisbeltin á sínum tíma
Hermann Björnsson, forstjóri Sjóvár tryggingafélags, fjallar í hlaðvarpsviðtali um breytingar á ferðamannasamsetningunni á Íslandi og áhrif þess á tryggingamál. Hann bendir sérstaklega á símanotkun un…
Greinin er að mestu leyti uppskrift úr hlaðvarpsviðtali og birtir sjónarmiðin einungis frá einum heimildarmanni, forstjóra Sjóvár. Þetta er ásættanlegt þar sem um er að ræða persónulegt viðtal, en þar sem Björnsson kemur með töluverðar fullyrðingar um aksturshegðun ferðamanna og hlutfall bílaleigubíla á þjóðvegum eru engar tölur eða gögn lagðar til grundvallar — engar tilvísanir til slysatölfræði, rannsókna eða gagna frá Samgöngustofu eða lögreglu. Fullyrðingarnar um tengsl símnotkunar og alvarlegustu slysa eru settar fram sem staðreyndir en eru í reynd mat eins forstjóra.
Frá sjónarmiði blaðamennsku hefði mátt efla viðtalið með því að bera saman þessar fullyrðingar við opinber gögn eða leita staðfestingar annars staðar. Það vantar einnig greinilegar spurningar frá blaðamanni sem gætu hafa leitt málið dýpra eða gagnrýnt forsendur. Á hinn bóginn er þetta skýrt merkt sem hlaðvarpsviðtal með nafngreindum gesti, og markmið þess er augljóslega að kynna sjónarmiðin hans fremur en að gera rannsóknargrein — þannig er það samræmt formi sínu.
Valdbærni ESB og sérlausnir
Greinin fjallar um valdheimildir Evrópusambandsins, einkum einkavaldbærni þess, og hvernig sú skipan takmarkar möguleika aðildarríkja á varanlegum sérlausnum. Höfundur heldur því fram að aðildarviðræð…
Greinin er skrifuð sem greiningarpistill eða ritstjórnargrein en er í formi hlutlægrar fræðslugreinar, án þess að nafn höfundar eða sérfræðilegar heimildir séu tilgreindar. Engar heimildir eru nefndar — hvorki akademískar rannsóknir, lögfræðileg úrskurðarframkvæmd Evrópudómstólsins né sérfræðiálit — þótt um flókin lögfræðileg atriði sé að ræða. Þetta gerir lesendum erfitt um vik að staðreyna fullyrðingar greinarinnar eða meta trúverðugleika þeirra.
Að auki er greinin einungis sett fram frá einu sjónarhorni — þeirri afstöðu að sérlausnir séu í raun takmarkaðar og jafnvel vonlegar á sviðum einkavaldbærni. Engin gagnleg sjónarmiðargreining er í boði, til dæmis um tilvik þar sem ríki hafa fengið raunverulegar sérlausnir til lengri tíma. Greinin er ólokið — hún brotnar bókstaflega í miðri setningu — og það eitt og sér er alvarlegt gæðavandamál. Þótt innihaldið sé í meginatriðum í samræmi við þekkta lögfræðilega skilning á uppbyggingu ESB, gefur framin, heimildaleysi og einhlíður rökstuðningur til kynna að um áróðurslegt efni sé að ræða frekar en hlutlæga blaðamennsku.
Tækifæri fremur en ógn
Grein sem vísar í niðurstöður launakönnunar Samtaka starfsmanna fjármálafyrirtækja lýsir þeirri skoðun starfsmanna í fjármálageiranum að gervigreind sé fremur tækifæri en ógn. Um 79% töldu hana skapa …
Greinin er stutt og hvílir nánast eingöngu á niðurstöðum könnunar sem stéttarfélagið sjálft stóð að, ásamt umsögn framkvæmdastjóra Samtaka fyrirtækja í fjármálaþjónustu — sem er hlutaðeigandi aðili með augljægan hagsmun af jákvæðri framsetningu. Engin gagnrýni eða gagnstæð sjónarmiðin eru kynnt, til dæmis frá þeim sem hafa áhyggjur af áhrifum gervigreindar á störf. Þá er tilvísunin í Gallup-könnunina ónákvæm — ekki kemur fram hvenær hún var gerð, hversu margir tóku þátt eða hvort hún var birt opinberlega á aðgengilegan hátt.
Greinin er einnig skrifuð sem kynning á efni í Viðskiptablaðinu og gefur þannig til kynna að hún sé fremur auglýsing á áskrift en sjálfstæð frétt. Þetta dregur úr hlutlægni textans og ætti að koma skýrar fram í fyrirsögn eða inngangsmálslið. Heildarmyndin sem dregin er upp — að geirinn sé sátt við gervigreind — er ekki borin saman við önnur gögn eða sjónarmiðin hagsmunaaðila.
Lögmaður Quang Le sakar lögregluna um að mismuna fólki eftir uppruna
Lögmaðurinn Sveinn Andri Sveinsson sakar lögregluna um að mismuna fjölskyldumeðlimum Quang Le eftir þjóðerni, í kjölfar þess að lögreglan handtók son og móður hans. Lögmaðurinn lýsir aðgerðunum sem of…
Greinin byggir að mestu á framburði Sveins Andra Sveinssonar, lögmanns Quang Le, en hann er tekinn fram sem eina uppspretta ítarlegra fullyrðinga. Í grein kemur fram að hann sé ekki verjandi þeirra sem voru handtekin, sem vekur spurningar um grundvöll þekkingar hans á aðstæðum — þetta er hins vegar útskýrt, sem er gott. Lögreglan fær tækifæri til að svara og það svar er birt í grein, en það er stuttlægt og yfirborðslægt. Það sem vantar er frekari viðleitni til að fá staðfestingu á tilteknum fullyrðingum Sveins Andra, til dæmis hvort verjendur handtekinna einstaklinga hafi í raun ekki fengið tilkynningu, eða hvort hurðir hafi í raun verið brotnar upp — þetta eru alvarlegar sakir sem ekki eru studdar af öðrum heimild en lögmanninum.
Framsetning greinarinnar hallar nokkuð að sjónarmiði lögmannsins. Fyrirsögnin endurspeglar fullyrðingu hans um mismunun, sem er mjög ákveðin pólitísk og lagaleg staðhæfing, án þess að leggja áherslu á að þetta sé ósannað álit eins aðila. Ásökunin um kynþáttamismunun er alvarleg og á rétt á sér í fréttagrein — en túlkunin gefur í skyn að mismunun sé staðreynd fremur en fullyrðing. Þar mætti greina skýrar á milli tilvitnaðra skoðana og staðfestra þátta.