Greinin byggir á álagningarskrá ríkisskattstjóra, sem er opinber heimild og sannreynanlegt gagn. Tölulegar upplýsingar um veltu og hagnað DS Lausna virðast einnig byggðar á ársreikningum, og kaup Fagkaups á hlut í fyrirtækinu eru staðfest með tilvísun í samþykki Samkeppniseftirlitsins. Þetta er heimildastyrkur greinarinnar. Hins vegar vantar greiningarlegt samhengi: hversu háar fjármagnstekjur þessara tólf einstaklinga eru hlutfallslega af heildarfjármagnstekjum landsmanna, hvernig tölurnar bera saman við fyrri ár og hvort breytt skatthlutfall eða sölur eigna skýri sérstaklega háar tölur. Enginn viðmælandi er í greininni; hvorki ríkisskattstjóri, sérfræðingar né hinir nafngreindu aðilar sjálfir. Fyrirsögnin nefnir „milljarð í skatt" en í meginmáli kemur fram að Daníel greiddi 942 milljónir, sem er ekki milljarður. Þetta er smáatriði en dregur úr nákvæmni. Sem stutt frétt um opinber gögn stenst þetta vel að grunni, en tækifæri til betri blaðamennsku voru augljóslega til staðar.

Greinin er birt sem lesendagrein og skoðun, og höfundur er nafngreindur sem þingmaður og varaformaður Sjálfstæðisflokksins; gagnsæið er til fyrirmyndar. Sem skoðanagrein er eðlilegt að hún halli í eina átt, og rökfærslan er skipulögð og læsileg. Hins vegar er nokkuð um lausar fullyrðingar sem veikja rökstuðninginn. Höfundur segir greiðsluna verða „í það minnsta á þriðja tug milljarða" en nefnir ekki hvaða útreikningur liggur að baki, hvort um sé að ræða íslenskar krónur, evrur eða á hvaða forsendum talan byggist. Þetta er lykilfullyrðing greinarinnar og ætti að vera undirbyggð sýnilegum gögnum eða tilvísun í opinbera útreikninga, jafnvel í skoðanagrein. Lýsing á tekjustofnum ESB er rétt að meginstefnu og sýnir að höfundur þekkir sambandsréttinn, en framsetningin er einhliða; til dæmis er ekkert minnst á rannsóknir eða greiningar sem benda til efnahagslegs ávinnings af aðild. Retórískt er lokasetningin um raflínur í Rúmeníu og brýr í Brno áhrifarík en einföldun, þar sem hún gefur í skyn að framlag til ESB sé jafngildi beins útgjalda sem annars færi í innviðauppbyggingu heima. Sem pólitísk skoðanagrein er þetta ásættanleg, en rökstuðningurinn hefði verið sterkari ef höfundur hefði nefnt mótrök og hafnað þeim berum orðum í stað þess að hunsa þau nær alfarið.

Greinin er vel uppbyggð persónugrein sem blandar saman fjárhagsupplýsingum og persónulegri sögu. Heimildavinna er sæmileg: vísað er í opinbera skattalista, ársreikninga DS lausna og Fagkaupa, og fyrra viðtal Morgunblaðsins við Daníel. Jákvætt er að höfundur leitaði til Daníels og tilgreinir skýrt að hann hafi baðst undan viðtali; það er gagnsæi sem ber að þakka. Þó ber að nefna nokkra veikleika. Stór hluti greinarinnar byggir á viðtali Morgunblaðsins, sem gerir þetta að blandaðri frumfréttavinnu og endurnotkun. Fjárhagslegar fullyrðingar, eins og rekstrartölur DS lausna og Fagkaupa, virðast styðjast við ársreikninga en tölurnar eru settar fram án nánari samhengis eða greiningar; til dæmis er vöxtur um 240 prósent á áratug nefndur án samanburðar við aðra í greininni. Einnig er framsetningin nokkuð bjartsýn; orðalag eins og „sleitulaust," „mjög öflugur" og „stöndugt fyrirtæki" hefði mátt draga úr til hagsbóta fyrir hlutlægni. Enginn utanaðkomandi sérfræðingur eða samkeppnisaðili er spurður álits, sem hefði styrkt greinina sem fréttaefni umfram lýsandi persónugrein. Í heild er þetta ágæt samantekt en ekki sérlega djúp fréttamennska.

Greinin byggir alfarið á ályktun eins aðila, Lögreglufélags Vestfjarða, sem er skýrt tilgreint og sannreynanlegt. Ályktunin er aðalheimildin og hún er réttilega nefnd sem slík. Vandinn er hins vegar sá að enginn gagnaðili fær að svara: hvorki fulltrúi ríkisins, hlutaðeigandi ráðherra, Vinnueftirlit ríkisins né Ríkiseignir (eða annar umsjónaraðili húsnæðisins) eru spurðir um viðbrögð eða afstöðu. Þegar ályktun inniheldur beina gagnrýni á nafngreinda stofnun, eins og Vinnueftirlit ríkisins, og fullyrðingu um vanrækslu, er grundvallaratriði í fréttamennsku að leita eftir svörum. Sú skylda er ekki uppfyllt hér. Lesandinn fær einungis eitt sjónarhorn og engar upplýsingar um hvort reynt hafi verið að ná til hinna aðilanna. Þetta dregur verulega úr gildi fréttarinnar sem sjálfstæðrar blaðamennsku; eins og hún stendur er hún nær endursögn á ályktuninni en frétt í hefðbundnum skilningi.

Greinin er birt sem skoðanagrein og höfundur er nafngreindur; hún ber með sér persónulegan vitnisburð og siðferðilega röksemdafærslu frekar en fréttaflutning. Í þeim skilningi þarf ekki að gera sömu kröfur um jafnvægi og fjölbreyttar heimildir og gilda um fréttir. Röksemdafærslan er skýr: ábyrgð á ofbeldi liggi hjá geranda og samfélaginu, aldrei hjá þolanda. Höfundur vísar til sannreynanlegra viðmiða, svo sem bókar sinnar Ekki líta undan, hlaðvarpsseríunnar Biskupsmálið eftir Gabríelu Bryndísi Ernudóttur og atburða frá febrúar 1996 sem eru hluti opinberrar sögu. Málþingið „Vald og ábyrgð" 20. ágúst er nefnt, en ekki er bent á skipuleggjanda eða nánari upplýsingar; slíkt væri gagnlegt fyrir lesandann. Efnislega er greinin samkvæm sjálfri sér og heiðarleg um persónulegan hvata. Þó er hún fremur stutt og yfirlýsingarkennd; dýpri greining á stöðu réttarkerfisins eða tiltekin dæmi um hvernig kerfið bregst þolendum hefðu styrkt röksemdaleiðina. Sem persónulegt pistilefni stendur greinin hins vegar vel og hefur skýran boðskap.

Greinin er merkt sem ritstjórnarefni og ber þess greinileg merki; hún setur fram afgerandi sjónarmið um verðtryggingu sem „stóran kerfislægan vanda" og gagnrýnir að peningastefnan horfi ekki nægjanlega til byggingarmarkaðar. Sem slík er hún metin á forsendum rökstuðnings og heimildarnotkunar. Styrkur greinarinnar er sá að hún vísar til nafngreindra stofnana og heimilda: seðlabankastjóra, Alþjóðagjaldeyrissjóðsins, fjármálaáætlunar stjórnvalda og greiningar Acro. Þetta gefur lesandanum tækifæri til að sannreyna helstu fullyrðingar. Veikleikinn er sá að greinin er í raun safn stuttra efnisþráða sem tengjast lauslega saman; aðalþráðurinn um verðtryggingu fær litla útfærslu og enginn sérfræðingur eða fræðilegur rökstuðningur er dreginn inn til að styrkja meginþesisuna um að verðtryggingin valdi „innbyggðri tregðu í verðbólgunni." Einnig er vert að nefna að tilvitnunin í seðlabankastjóra um „staðreynd" um gjaldskrárhækkanir er ekki fest við tiltekna ræðu eða ávarp, þótt hún sé auðfundin fyrir lesandann sem fylgist með. Þegar litið er til greinartegundarinnar er rökstuðningurinn ásættanlegur en hefði styrkst verulega ef höfundur hefði tengt meira við gögn eða fræðilegar heimildir um tengsl verðtryggingar og verðbólgu.

Greinin er birt sem skoðanagrein og höfundur kynnir sig sem hagfræðinema. Röksemdafærslan er skýr og vel uppbyggð: hliðstæðan milli sjálfsforræðis einstaklingsins gagnvart sveitarfélagi og þjóðríki annars vegar og þjóðar gagnvart ESB hins vegar er skemmtileg til umhugsunar. Höfundur forðast að úrskurða beint og reynir meðvitað að halda spurningunni opinni, sem er ágæt nálgun í skoðanagrein.

Það sem veikir greinina er hversu lítið hún bítur á. Höfundur kemst ekki miklu lengra en að setja fram spurninguna sjálfa; engin tilraun er gerð til að svara henni, vísa til hugmyndasögunnar um fullveldi eða nefna fræðimenn sem hafa fjallað um yfirþjóðlegt lýðræði, svo sem tengsl við kenningar um „sameiginlegt fullveldi" eða reynslu annarra smárra Evrópuríkja. Fullyrðingin um að gildi lýðræðis, jafnréttis og umhverfismála „eigi nú undir högg að sækja" er sett fram án nokkurs rökstuðnings eða dæma, og hallar þar óbeint í þá átt að ESB-aðild sé eðlilegt svar. Sú framsetning, ásamt orðalagi um „vinaríki" og sameiginleg gildi, gefur greininni vægan ESB-jákvæðan blæ þrátt fyrir yfirlýstan hlutleysisvíl. Sem skoðanagrein er þetta ágætt innlegg í umræðuna, en sem hugmyndagrein frá hagfræðinema hefði mátt búast við meiri efnislegri dýpt.

Greinin byggir á skýrri og nafngreindri heimild: svari Steins Jóhannssonar, sviðsstjóra skóla- og frístundasviðs, við formlegri fyrirspurn kjörinna fulltrúa. Tölurnar eru settar fram með fyrirvörum ("gæti numið allt að") og forsendur eru útskýrðar, þar á meðal hvaðan áætlanir um verð á skápum koma. Þetta er heiðarleg fréttatilhögun. Veikleiki greinarinnar er hins vegar sá að engin viðbrögð eða sjónarmið annarra aðila eru sótt; hvorki frá skólastjórnendum, foreldrum, né fulltrúum meirihlutans í borgarstjórn sem boðaði símafrí. Greinin er í raun upplestur á einu opinberu skjali án viðbótar. Fyrir stuttan fréttaflöt er þetta ásættanlegt, en djúpið skortir til þess að matið nái hærra.

Greinin er í eðli sínu ítarleg endursögn á úrskurði úrskurðarnefndar í vátryggingamálum, sem er opinbert skjal. Styrkleikar hennar felast í því hve vel hún rekur sjónarmið beggja aðila: málsástæður mannsins, varnir tryggingafélagsins og niðurstöðu nefndarinnar. Framsetningin er nokkuð hlutlæg þar sem hvort sjónarhorn fær rúm, og tilvísanir í tilkynningu til Sjúkratrygginga, matsgerð læknis, bréf til Samgöngustofu og reglugerð um flugvelli gera lesandanum kleift að átta sig á gagnastoðinni.

Veikleikinn er hins vegar sá að fréttamaðurinn leitar ekki sjálfur eftir viðbrögðum Isavia eða tryggingarfélagsins utan úrskurðarins, og enginn óháður sérfræðingur, til dæmis í flugöryggismálum eða vinnurétti, er spurður álits. Greinin nær vel yfir innihald úrskurðarins en bætir engu við hann; engin sjálfstæð fréttamennska liggur að baki öðru en ályktun blaðamannsins um að Isavia sé sá rekstraraðili sem um ræðir. Sú ályktun er eðlileg og rökstudd, en hefði mátt styrkjast enn frekar ef Isavia hefði verið beðið um staðfestingu eða athugasemdir. Þetta er samt vel rituð og rökrétt endursögn á opinberu skjali, þótt hún nái ekki yfir í sjálfstæða greiningu.

Greinin er birt sem skoðanagrein og ber að meta á þeim forsendum. Sem rökræðugrein er hún óvenjulega vel heimilduð: höfundur skráir sjö nafngreindar heimildir með beinum tenglum, þar á meðal Eurostat, Evrópska fjárfestingarbankann, Draghi-skýrsluna og Dealroom. Þetta setur greinina langt ofan við meðallag skoðanagreina á íslenskum miðlum hvað varðar sannreynanleika fullyrðinga. Rökstuðningurinn er skipulegur og höfundur viðurkennir sérstaklega að andstæðingurinn, Hilmar, hafi rétt fyrir sér um ákveðin atriði, sem sýnir heiðarlega nálgun á efnið.

Veikleikinn liggur í framsetningunni. Greinin kynnir sig sem gagnrýni á „hálfa sögu" en segir sjálf einungis hina hálfu söguna til baka: öll gögn eru valin til að styðja ESB-aðild og engin mótframsetning er könnuð af alvöru. Kostnaður aðildar, bein fjárhagsleg byrði, tap sjálfstæðrar hagstjórnar eða áhætta af evruupptöku fá enga umfjöllun. Þá er vert að benda á að sumar heimildir, einkum Startup Guide og CER, eru málsvaraaðilar en ekki óháðar rannsóknarstofnanir, sem veikir heimildakeðjuna nokkuð þótt Eurostat og EIB séu sterkari stoðir. Í heild er þetta vel unnin og heimilduð skoðanagrein, en einsleitur sjónarmiðagrunnur dregur úr þeirri „heildarmynd" sem fyrirsögnin lofar.