visir.is
2026-08-14 13:01
Af hverju sjómenn mættu mögulega segja „já“
Skoðanagrein Kjartans Jónssonar á Vísi færir rök fyrir því að ESB-aðild gæti gagnast sjómönnum með því að knýja fram aðskilnað veiða og vinnslu og tryggja markaðsverð á afla. Höfundur vísar í Samkeppniseftirlitið, Verðlagsstofu skiptaverðs og fordæmi Noregs, en flest efnisleg rök eru sett fram án nákvæmra tilvísana.
Einkunn Vitans: 6/10
Mat Vitans
Skoðanagrein heldur því fram að ESB-aðild gagnist sjómönnum, en flestar lykilfullyrðingar vantar nákvæmar heimildir.
Gagnrýni Vitans
Greinin er birt sem skoðanagrein og ber að meta sem slíka. Kjartan Jónsson lýsir sér sem framkvæmdastjóra Múltikúlti íslensku; gagnsæi um hagsmuni er þannig til staðar. Röksemdarfærslan er skýr: lóðrétt samþætting útgerðar og vinnslu leiði til tilfærslna sem dragi úr veiðigjaldi til ríkisins og launum sjómanna, og ESB-reglur gætu þvingað fram aðskilnað. Höfundur vísar í Samkeppniseftirlitið og fullyrðir að það hafi bent á „kerfislægt vandamál" í íslenskum sjávarútvegi; tilvísunin er sannreynanleg en ónákvæm, og ekkert skýrsluheiti eða dagsetning er gefin. Verðsamanburðurinn á uppsjávarfiski milli Íslands og Færeyja, þar sem „allt að þrefalt hærra verð" sé fengist í Færeyjum, er áhrifamikil fullyrðing sem ekki er studd tilgreindum gögnum. Sama á við um hliðstæðu við orkumarkaðinn og EES-reglur: ályktunin um að „sambærileg krafa" verði gerð um aðskilnað veiða og vinnslu er sett fram sem líkleg án þess að nokkur heimild styðji hana. Fordæmi Noregs er nefnt á gagnlegan hátt, en höfundur einfaldar norsku samningaviðræðurnar verulega og nefnir ekki að Noregur hefur aldrei verið ESB-ríki og aðstæður eru frábrugðnar. Hin pólitíska niðurstaða, að sjómenn ættu að kjósa „já" þann 29. ágúst, er skýr og heiðarleg; enginn reynir að dylja afstöðuna. Sem skoðanabútur stenst greinin ágætlega, en rökstuðningurinn hefði orðið sannfærandi hér ef fullyrðingar um verðmismun og afstöðu Samkeppniseftirlitsins hefðu verið studdar nákvæmum heimildum.