visir.is
2026-06-18 10:32
Hver framleiðir matinn okkar eftir 20 ár?
Skoðanagrein eftir Þórarinn Inga Pétursson, bónda og alþingismann, um nýliðun í landbúnaði og matvælaöryggi. Höfundur vísar í fjármálaáætlun ríkisstjórnarinnar 2027–2031 og gagnrýnir skort á raunverulegum aðgerðum til að auðvelda ungu fólki aðgang að landbúnaði. Greinin er pólitísk málsvörn fremur en greining og styðst við eina opinbera heimild.
Einkunn Vitans: 6/10
Mat Vitans
Skoðanagrein alþingismanns um nýliðun í landbúnaði vísar í fjármálaáætlun en vantar gögn, dæmi og sjálfskoðun á eigin hlutverki á Alþingi.
Gagnrýni Vitans
Greinin er birt sem skoðun og höfundur tilgreindur sem bóndi og alþingismaður; lesandinn veit því hvaðan vindurinn blæs. Sem skoðanagrein er hún metin á rökstuðning og hugræna heiðarleika, ekki jafnvægi heimilda.
Styrkur greinarinnar liggur í skýrri tilvísun í fjármálaáætlun ríkisstjórnarinnar 2027–2031, samþykkta 15. júní. Það er staðfest heimild sem lesandinn getur flett upp. Höfundur dregur fram bil á milli markmiðsyfirlýsinga áætlunarinnar og raunverulegra fjárútlátaaðgerða, sem er lögmæt pólitísk gagnrýni.
Veikleikar eru þó nokkrir. Í fyrsta lagi er rökstuðningurinn einstrengingslegur: allt snýst um fjárhagslegar hindranir ungra bænda (stofnkostnaður, vextir, skuldir, aðgengi að landi) en engin tilraun er gerð til að meta aðra þætti á borð við tæknivæðingu, nám, samvinnubúskap eða þær aðgerðir sem þegar eru til staðar. Greinin fullyrðir að „enga stefnu eða aðgerðir stjórnvalda" sé að finna sem tengist skuldum ungra bænda eða fyrstu fjárfestingum, en sú fullyrðing er ekki sannreynanleg innan greinarinnar sjálfrar; engin greining á fjárlagaliðum eða núverandi stuðningsúrræðum fylgir. Í öðru lagi er samanburðurinn við „allar aðrar þjóðir" og ESB-ríki sett fram án nokkurra gagna eða dæma, sem veikir rökstuðninginn verulega. Eitt nafngreint fordæmi hefði styrkt málflutninginn til muna. Í þriðja lagi er tóninn frekar tilfinningalegur og endurtekinn: „rætur vaxa ekki í tómarúmi" er ritmyndin sem ber uppi lokahlutann, en hún kemur ekki í stað efnislegrar útfærslu á þeirri tillögu sem höfundur kynnir (sérstakt tilraunaátak um stuðning við fyrstu jarðakaup). Hvorki umfang, skilyrði né fjármögnun þessa átaks eru útlistuð, og því hverfur tillagan í óraunhæfan mýkt.
Það er einnig rétt að benda á að höfundur situr á Alþingi og hefur þar með bein áhrif á þá fjármálaáætlun sem hann gagnrýnir. Greinin tekur ekki á þeirri stöðu hans, hvert atkvæði hans var eða hvort hann lagði fram breytingartillögur. Sú þögn veikir trúverðugleika gagnrýninnar.