Ósmitbærum sjúkdómum fjölgar hratt

Fréttaflutningurinn byggir nánast alfarið á einni heimild: OECD-skýrslunni „The Health and Economic Benefits of Tackling Non-Communicable Diseases" og tilkynningu frá Velsældarþinginu. Skýrslan er nefnd á nafni og tölulegar fullyrðingar eru þar af leiðandi staðfestanlegar, sem er jákvætt. Tölurnar eru skýrar, til dæmis 31% aukning tilfella á 25 árum, 47% ótímabærra dauðsfalla á Íslandi tengd þessum sjúkdómum, og 41% lækkun heilbrigðiskostnaðar ef sjúkdómunum yrði útrýmt. Hins vegar er greininni áfátt að nokkru leyti. Enginn sérfræðingur eða opinber fulltrúi er nefndur á nafn; allar tilvitnanir eru úr „tilkynningu" án þess að fram komi hver gaf hana út eða hver tjáði sig á þinginu. Þetta veikir persónulega ábyrgð heimildanna. Þá er ekkert gagnrýnisraust sjónarhorn í fréttinni: enginn er spurður hvort tölur OECD standist, hvort aðferðafræðin sé gagnrýnd, eða hvernig íslensk stjórnvöld hyggjast bregðast við. Fréttaflutningur af þessu tagi, sem endursegir efni skýrslu án sjálfstæðrar greiningarvinnu, er algengur og ekki rangur, en hann er frekar þunn blaðamennska. Einnig má benda á að yfirlýsingin um að heilbrigðiskostnaður myndi lækka um 41% „ef þessum sjúkdómum yrði útrýmt" er sett fram án nokkurs fyrirvara um að slíkt er fræðilegt tilviksreiknilíkan fremur en raunhæf spá, sem gæti villt um fyrir lesendum.