visir.is
2026-07-11 13:31
Krónuskatturinn á kynslóðirnar: mesti skattur Íslandssögunnar
Skoðanagrein Baldurs Péturssonar rökstyður að íslenska krónan sé falinn skattur á allar kynslóðir og hvetur til upptöku evru. Greinin er vel uppbyggð og skrifuð af fagmanni með viðeigandi bakgrunn, en hún er einhlíð málsvörn án þess að viðurkenna gagnrök gegn evruaðild.
Einkunn Vitans: 6/10
Mat Vitans
Vel skrifuð skoðanagrein um krónuna sem kostnað, en gagnrök gegn evru eru nánast engin. Málflutningur frekar en greining.
Gagnrýni Vitans
Greinin er birt sem skoðun, og höfundurinn er skýrt nafngreindur ásamt faglegu ferilskrá sem gefur lesandanum tækifæri til að meta sérfræðiþekkingu hans. Þetta er gott. Rökin eru skipulega sett fram og vaxtareikningsdæmið (50 milljón króna lán á 10% á móti 3%) er sannreynanlegt; lesandinn getur sjálfur reiknað fjárhæðirnar. Vísun í 72. grein stjórnarskrárinnar og hrunið 2008 styrkir rökstuðninginn.
Veikleiki greinarinnar liggur í heiðarleika gagnvart gagnrökum. Höfundurinn nefnir í einu skipti að krónan valdi ekki öllum vanda, en umfjöllunin um möguleg vandamál evruaðildar er nánast engin. Hvergi er minnst á tap á sjálfstæðri peningamálastefnu, áhrif þess að geta ekki fellt gengi við efnahagsáföll (sem evruríki eins og Grikkland reyndu dýrkeyptan), mismunandi hagsveiflur Íslands og meginlands Evrópu, eða kröfur Maastricht-skilyrðanna. Samanburðurinn við Lúxemborg er villandi: Lúxemborg er örlítið hagkerfi á meginlandi Evrópu, gjaldmiðillinn var bundinn löngu áður en evran kom til, og aðstæður þess eiga fátt sameiginlegt með Íslandi. Fullyrðingin um „1–2 íbúðir" í uppsöfnuðu tapi er sláandi en hvílir á óljósum forsendum sem höfundurinn tilgreinir ekki nánar. Jafnframt lýkur greinin með skýru kosningaátaki: „JÁ 29. ágúst." Þetta er þá raunar málflutningur frekar en greining, sem er eðlilegt í skoðunargreinum, en dregur úr hugmyndafræðilegum heiðarleika hennar að gagnrökum sé svo ítarlega sleppt.
