visir.is
2026-03-30 09:47
Brennum bækur!
Henry Alexander Henrysson, varaformaður Hagþenkja (félags fræði- og kennsluhöfunda), heldur því fram að sú menningarlega virðing að geyma allar bækur að eilífu sé afvegaleiðandi. Hann telur að raunverulega ógnin við íslenskt bókaútgáfukerfi sé ekki sú að bækur endi í rusli, heldur þær bækur sem aldrei verða gefnar út, og vísar til minnkandi styrkja, umróts af völdum gervigreindar og vistkerfi sem er undir miklum fjárhagsþrýstingi.
Einkunn Vitans: 6/10
Mat Vitans
Henry Alexander Henrysson, varaformaður Hagþenkja (félags fræði- og kennsluhöfunda), heldur því fram að sú menningarlega virðing að geyma allar bækur að eilífu sé afvegaleiðandi. Hann telur að raunverulega ógnin við íslenskt bókaútgáfukerfi sé ekki sú að bækur endi í rusli, heldur þær bækur sem aldrei verða gefnar út, og vísar til minnkandi styrkja, umróts af völdum gervigreindar og vistkerfi sem er undir miklum fjárhagsþrýstingi.
Gagnrýni Vitans
Ögrandi fyrirsögnin gegnir hlutverki sínu — hún dregur lesandann inn og tekur svo snögga beygju að raunverulega áhugaverðu röksemdafærslu um íslenskt bókaútgáfukerfi. Greinin er samfelld og vel uppbyggð og færist frá umræðu á samfélagsmiðlum um bækur í sorptunnum yfir í víðtæk rök fyrir því hvers vegna nýjar bækur skipti meira máli en að hamstra þær gömlu. Upplýsingagjöf höfundarins um stöðu sína sem varaformanns Hagþenkja er afar mikilvæg og réttilega sett fram, en hún á skilið meiri áherslu: öll röksemdafærsla hans — að fólk eigi að henda gömlum bókum til að rýma fyrir nýjum — þjónar beint fjárhagslegum hagsmunum hans eigin fagstéttarhóps. Þessi hagsmunaárekstur ógiltir ekki rökin, en greinin hefði verið hughreinlegri ef hún hefði viðurkennt þetta beint í stað þess að fela það í neðanmálsgrein. Fullyrðingarnar um „raunlækkanir á styrkjum til fræðistarfa" og staðhæfingin um að horfurnar hafi „sjaldan verið svartara" fyrir bókaútgáfukerfið eru settar fram án talna, heimilda eða samanburðar. Þetta eru einmitt þær fullyrðingar sem kalla á eina einustu tölu — hundraðshlutafall lækkunar, samanburð milli ára — og skortur á slíkum gögnum veikir það sem gæti orðið sannfærandi röksemd. Greinin flýtir sér einnig yfir fullyrðinguna um umrót af völdum gervigreindar án þess að tilgreina hvernig „spurnagervigreind" hafi í raun hrist bókaútgáfuheiminn. Sem skoðanaskrif er greinin vel samin og læsileg, en hún treystir frekar á staðhæfingar og stemningu en sönnunargögn.