visir.is
2026-08-16 13:03
Vilt þú að Ísland ábyrgist 250 ma.kr. af skuldum ESB?
Skoðanagrein hæstaréttarlögmanns sem færir rök gegn ESB-aðild á grunni skuldaábyrgðar. Höfundur vísar í sáttmálagreinar, opinber gögn framkvæmdastjórnar ESB, Hagstofu Íslands og Kiel Institute og reiknar út hugsanlegan hlut Íslands í skuldum sambandsins. Greinin er einhliða í afstöðu sinni, sem er eðlilegt í skoðanagrein, en ýmsar fullyrðingar þyrftu nánari skoðun.
Einkunn Vitans: 7/10
Mat Vitans
Skoðanagrein lögmanns gegn ESB-aðild vísar í opinber gögn en framsetning er einhliða og spákaupmennska í niðurlagi dregur úr sannfæringarkrafti.
Gagnrýni Vitans
Greinin er birt sem skoðun og höfundur er nafngreindur sem hæstaréttarlögmaður. Rökstuðningurinn er fremur vel uppbyggður fyrir skoðanagrein: vísað er í tilteknar greinar Lissabon-sáttmálans, opinber gögn framkvæmdastjórnar ESB, Hagstofu Íslands og Ukraine Support Tracker frá Kiel Institute, sem gerir lesendum kleift að sannreyna kjarnafullyrðingar. Þetta er styrkur. Hins vegar er framsetningin ónæm fyrir gagnrýni á nokkrum stöðum. Útreikningur á „250 milljörðum króna" hlut Íslands byggir á einni forsendureikniaðferð þar sem vergar þjóðartekjur eru notaðar sem eini mælikvarðinn, en höfundur viðurkennir sjálfur að skuldbinding sé ekki sama og greiðsla. Samanburðurinn við hjúkrunarheimili og Landsspítala er klassísk skoðanagreinaaðferð til að gera tölur áþreifanlegar, en hún hyllir jafnframt möguleg mótrök um ávinning af aðild. Fullyrðingin um að ESB muni „án efa" safna frekari skuldum og að „ekki sé langt að bíða" eftir beinu skattlagningarvaldi sambandsins á einstaklinga er spekúlatíf og ekki studd neinum gögnum. Þar er höfundurinn að framsetja skoðanir sínar sem nánast sjálfsagðar staðreyndir. Að vísu er þetta leyfilegt í skoðanagrein, en rökstuðningurinn hefði orðið sannfærandi ef höfundur hefði viðurkennt helstu gagnrök, svo sem hugsanlegan efnahagslegan ávinning af aðild eða hvernig aðild að stærri markaði gæti dregið úr áhættu. Fyrir skoðanagrein er þetta þokkalegt verk: heimildir eru nefndar og röksemdafærslan er gagnsæ, en einsleitni sjónarhornsins og spákaupmennsku í niðurlagi draga úr þyngd greinarinnar.