mbl.is
2026-06-09 16:40
5% arðsemi ekki ofurhagnaður
Greinin flytur ræðu bankastjóra Arion banka á málþingi Samtaka fyrirtækja í fjármálaþjónustu þar sem hann mótmælir hugmyndum um aukna skattheimtu á banka. Engin gagnrýnin sjónarmið eða óháðir sérfræðingar koma fram. Greinin er í raun vettvangur fyrir einn aðila til að setja fram sín rök án þess að þau séu prófuð.
Einkunn Vitans: 4/10
Mat Vitans
Frétt mbl.is er í raun endursögn á erindi bankastjóra án gagnrýninnar raddar. Fyrirsögnin tekur undir rök bankans og engin sjálfstæð heimild styður fullyrðingarnar.
Gagnrýni Vitans
Greinin er birt sem ritstjórnarefni en er í reynd endursögn á einu erindi frá bankastjóra Arion banka á vettvangi hagsmunasamtaka bankanna sjálfra. Ekkert er gert til að vega eða meta fullyrðingar Benedikts Gíslasonar. Hann heldur því meðal annars fram að samanlagður hagnaður bankanna þriggja hafi í raun aðeins verið 36 milljarðar umfram áhættulausa ávöxtun, en þessi reikniaðferð er umdeild og hefði þurft að fá umsögn óháðs hagfræðings eða a.m.k. tilvísun í opinber gögn til að lesandinn gæti metið hana sjálfur. Sömuleiðis er samanburður við Norðurlöndin settur fram án þess að vísa í ákveðna skýrslu eða gagnagrunn; lesandinn verður að treysta bankastjóranum á orði.
Þrjú meginatriði veikja fréttina sem blaðamennsku. Í fyrsta lagi er raddflóran algjörlega einsleit: enginn fulltrúi ríkisstjórnarinnar, enginn hagfræðingur utan bankakerfisins og enginn fulltrúi neytenda fær að svara. Í öðru lagi er framsetning fyrirsagnarinnar athyglisverð; hún tekur beinlínis undir rök bankastjórans („5% arðsemi ekki ofurhagnaður") og gerir fullyrðingu hans að staðhæfingu í fyrirsögn, sem er ritstjórnarlegt val sem ýtir undir eina túlkun. Í þriðja lagi vantar samhengi um hvers vegna ríkisstjórnin hyggst auka skattheimtu; áform hennar eru aðeins nefnd í almennri tilvísun en aldrei útskýrð, sem gerir lesandanum ómögulegt að meta hvort rök bankastjórans eigi við.
