vb.is
2026-04-18 17:22
SREP-skýrslur settar saman með sexkanti
Skoðanadálkur í Viðskiptablaðinu sem gagnrýnir ræðu Bolla Héðinssonar, bankaráðsformanns Seðlabankans, á ársfundi bankans. Dálkurinn heldur því fram að hagræðing í bankakerfinu hafi fyrst og fremst runnið til ríkisins frekar en viðskiptavina eða hluthafa, og bendir á kostnaðarauka við viðbyggingu höfuðstöðva bankans.
Einkunn Vitans: 6/10
Gagnrýni Vitans
Sem skoðanadálkur er eðlilegt að meta textann á forsendum rökstuðnings og hugmyndafræðilegrar heiðarleika frekar en jafnvægis heimilda. Dálkurinn byggir á nokkrum sannreynanlegum fullyrðingum: tilvísun í sérblaði Samtaka fyrirtækja í fjármálaþjónustu um 700 milljarða króna greiðslur bankanna til ríkisins, og fullyrðingu um tæplega 10% hækkun rekstrarkostnaðar Seðlabankans á síðasta ári. Þessar tölur eru í grundvallaratriðum sannreynanlegar, þótt engar beinar heimildir séu gefnar upp fyrir rekstrarkostnaðartölunni.
Hins vegar er röksemdafærslan á köflum frekar gróf. Fullyrðingin um að 700 milljarðar hefðu „að öðrum kosti runnið til viðskiptavina eða hluthafa" er of einföld; skattar og gjöld eru ekki einungis kostnaður heldur einnig endurgjald fyrir ýmiss konar þjónustu ríkisins, og slík einföldun veikir rökstuðninginn. Samanburðurinn við IKEA og sexkantinn er skemmtilegur en virkar frekar sem háð en rökstuðningur. Dálkurinn hefði styrkst ef höfundur hefði tekist á við gagnrök, til dæmis hvers vegna ríkið innheimtir þessi gjöld og hvort bankarnir sjálfir hafi hagnast vel þrátt fyrir skattbyrðina. Að lokum er tónninn gagnvart Bolla Héðinssyni nokkuð persónulegur, sem er leyfilegt í skoðanadálki en dregur úr faglegri sannfæringarkrafti textans.