Hver ætlar að hafa augun á boltanum?
Skoðanagrein á Vísi þar sem höfundur gagnrýnir Evrópuhreyfinguna fyrir að nýta stýrivaxtahækkun Seðlabankans í kosningaáróðri og telur hækkunina sýna að stjórnvöld missi sjónar á efnahagsmálum í aðildarferlinu. Kjarnafullyrðingin er röksemdafærsla um orsakasamband sem er hvergi stutt. Framsetningin er skýr en röklega laus í reipunum.
Greinin er birt undir skoðanamerki og höfundur gefur upp starfsheiti sitt, fjármálaverkfræðingur, sem er eðlileg gagnsæiskrafa í svona pistli. Staðreyndagrunnurinn er líka sannreynanlegur: 0,25 prósentustiga hækkun og stýrivextir í 8,0%, ákvörðun Seðlabanka Íslands sem hver sem er getur flett upp. Textinn er þéttur og myndmálið um boltann heldur greininni saman.
Vandinn liggur í miðju röksemdafærslunnar. Höfundur stígur beint frá vaxtahækkun til þeirrar niðurstöðu að ríkisstjórnin hafi ekki „haldið augunum á boltanum“ vegna kosningabaráttunnar, án þess að nefna einu orði hvað peningastefnunefnd sjálf gaf upp sem forsendur ákvörðunarinnar. Þar er heimild sem liggur á lausu og hefði mátt taka á. Þá er tveimur aðilum blandað saman: Evrópuhreyfingin er félagasamtök, ekki ríkisstjórn, og hegðun hennar í kynningarmyndbandi segir ekkert um verkstjórn stjórnvalda í efnahagsmálum. Myndbandið sjálft er auk þess aldrei tilgreint nánar eða vitnað í, þótt það sé lýst sem „úrkynjaðri útgáfu“ af hvatningarmyndbandi; lesandinn hefur enga leið til að vita hvað í því var sagt.
Líklegasta röksemd andstæðinganna er sömuleiðis sleppt: að háir vextir í smáu myntsvæði séu einmitt röksemd fyrir aðild. Þeirri augljósu gagnröksemd er ekki mætt, og fullyrðingin um „glataðan samning sem ég mun hvort sem er hafna“ gerir ráð fyrir niðurstöðunni áður en hún er rædd. Sem pistill er greinin læsileg og hreinskilin um afstöðu sína, en röklega gengur hún ekki upp: lesandi sem byggir eingöngu á henni fær mynd sem stendur á ósannreyndu orsakasambandi.
