vb.is
2026-03-26 12:48
Undirliggjandi verðbólga mun stærri vandi en áður
Fréttaskýrslan fjallar um nýja rannsóknarritgerð Bjarna G. Einarssonar og Þórarins G. Péturssonar varaseðlabankastjóra peningastefnu Seðlabankans, þar sem verðbólga á Íslandi frá 1985 til 2025 er greind í undirliggjandi þátt og tímabundnar sveiflur. Helsta niðurstaðan er sú að undirliggjandi verðbólga skýrir nú um 60% af heildarsveiflum verðbólgunnar, á móti 7% yfir heildartímabilið. Rannsóknin bendir til þess að Ísland standi lakari en Bandaríkin, Bretland og Þýskaland hvað varðar festu verðbólgu við markmið.
Einkunn Vitans: 7/10
Mat Vitans
Fréttaskýrslan fjallar um nýja rannsóknarritgerð Bjarna G. Einarssonar og Þórarins G. Péturssonar varaseðlabankastjóra peningastefnu Seðlabankans, þar sem verðbólga á Íslandi frá 1985 til 2025 er greind í undirliggjandi þátt og tímabundnar sveiflur. Helsta niðurstaðan er sú að undirliggjandi verðbólga skýrir nú um 60% af heildarsveiflum verðbólgunnar, á móti 7% yfir heildartímabilið. Rannsóknin bendir til þess að Ísland standi lakari en Bandaríkin, Bretland og Þýskaland hvað varðar festu verðbólgu við markmið.
Gagnrýni Vitans
Nafngreindar heimildir — Bjarni G. Einarsson og Þórarinn G. Pétursson — gefa frásögninni traust grunn, og töluleg gögn eru rakin beint úr ritgerðinni sem vísað er til með fullu heiti. Þetta er styrklegt og gefur lesanda færi á að rekja staðhæfingar til upprunalegrar rannsóknar. Hins vegar er frásögnin algjörlega á forsendum höfunda ritgerðarinnar; engin utanaðkomandi hagfræðingur eða gagnrýnandi rödd er fengin til að meta eða gera athugasemdir við aðferðafræðina eða niðurstöðurnar.
Samanburðurinn við Bandaríkin, Bretland og Þýskaland er settur fram sem hlutlæg staðreynd án þess að lýst sé hvaðan þær samanburðartölur koma — hvort sem er úr ritgerðinni sjálfri eða óháðum gagnagrunnum. Þegar ritgerðin er enn ókynnt og óritrýnd er ástæða til að gera skýrari grein fyrir því að um niðurstöður óbirtrar rannsóknar frá starfsmönnum bankans er að ræða, en ekki hlutlægar staðreyndir. Þetta er ekki stórt galli, en munurinn skiptir máli þegar fjallað er um rannsókn frá innanríkislegum aðilum um stefnu sama stofnunar.
