visir.is
2026-03-30 08:45
Gestalisti elítunnar
Íslenski pistlahöfundurinn Óðinn Freyr Baldursson ræðst á greinargóða skoðanagrein eftir Halldór Benjamín — sem hann auðkennir sem forstjóra fasteignafélagsins Heima — og heldur því fram að efasemdir mannsins gagnvart aðild að Evrópusambandinu séu dulbúinn eiginhagsmunagæsla fremur en hlutlaus efnahagsgreining. Pistillinn færir rök fyrir því að núverandi peningakerfi Íslands (krónan, verðtryggð lán, háir vextir) gagnist fyrst og fremst stórum fasteignaeigendum og fagfjárfestum þeirra á kostnað almennings. Greininni lýkur með ákalli til aðgerða þar sem aðild að Evrópusambandinu er sett fram sem val á milli hagsmuna „yfirstéttarinnar" annars vegar og „almennings" hins vegar.
Einkunn Vitans: 7/10
Mat Vitans
Íslenski pistlahöfundurinn Óðinn Freyr Baldursson ræðst á greinargóða skoðanagrein eftir Halldór Benjamín — sem hann auðkennir sem forstjóra fasteignafélagsins Heima — og heldur því fram að efasemdir mannsins gagnvart aðild að Evrópusambandinu séu dulbúinn eiginhagsmunagæsla fremur en hlutlaus efnahagsgreining. Pistillinn færir rök fyrir því að núverandi peningakerfi Íslands (krónan, verðtryggð lán, háir vextir) gagnist fyrst og fremst stórum fasteignaeigendum og fagfjárfestum þeirra á kostnað almennings. Greininni lýkur með ákalli til aðgerða þar sem aðild að Evrópusambandinu er sett fram sem val á milli hagsmuna „yfirstéttarinnar" annars vegar og „almennings" hins vegar.
Gagnrýni Vitans
Það sem þessi grein gerir best er að benda á raunverulegan hagsmunaárekstur: fasteignaforstjóri sem skrifar um ESB-aðild án þess að gera grein fyrir hlutverki sínu í fyrirtækinu er lögmætt siðferðisleg atriði í blaðamennsku, og pistlahöfundurinn gerir rétt í að nefna það á nafn. Upplýsingin um 223 milljarða króna eignasafn Heima í verðtryggðum leigusamningum er áþreifanleg og máli skipt — hún styður röksemdarfærsluna í stað þess að fullyrða eingöngu. Þetta er heiðarleg sannfæring. Vandamálin liggja aðallega í orðræðunni á jöðrunum. Fullyrðingin um að án alþjóðaviðskipta „myndum við líklega enn búa í torfbæjum og éta slátur" er hrein ýkja — hún veikir rökin í kring og er af þeirri gerð uppkasta sem gefa til kynna að höfundurinn skrifi til að vekja lófaklapp, ekki til að sannfæra. Það sem alvarlegra er, pistlahöfundurinn tekst aldrei alvarlega á við sterkustu útgáfuna af gagnstæðu sjónarmiðinu: greinin sem hann ræðst á hélt því fram að Ísland yrði nettógreiðandi í fjárlög ESB, og þótt hægt sé að gagnrýna þá umgjörð á skynsamlegan hátt kallar pistlahöfundurinn hana einfaldlega „villandi" og snýr sér annað, án þess að sýna fram á hver raunveruleg nettófjárhagsstaðan væri. Gjaldeyrisforðinn upp á 1.000 milljarða króna er einnig kallaður hreint „sóun" án þess að gert sé grein fyrir tryggingahlutverki sem gjaldeyrisforði gegnir í raun — einmitt því hlutverki sem ESB-aðild myndi fræðilega koma að hluta til í staðinn fyrir. Sem skoðanablaðamennska er þetta samhangandi og að mestu leyti heiðarlegt um eðli sitt: málsvörn. En greinin væri sterkari, og trúverðugri, ef hún tæki sterkustu útgáfu andstæðrar afstöðu alvarlega í stað þess að smækka hana niður í beran eigingirni.
