Ljós í óreiðu samtímans
heimildin.is 37 gr. 6.4
visir.is 201 gr. 5.9
ruv.is 394 gr. 5.8
mbl.is 334 gr. 5.6
vb.is 92 gr. 5.4
nutiminn.is 87 gr. 5.2
mannlif.is 118 gr. 4.9
dv.is 201 gr. 4.8
heimildin.is 37 gr. 6.4
visir.is 201 gr. 5.9
ruv.is 394 gr. 5.8
mbl.is 334 gr. 5.6
vb.is 92 gr. 5.4
nutiminn.is 87 gr. 5.2
mannlif.is 118 gr. 4.9
dv.is 201 gr. 4.8
dv.is 2026-11-15 15:00

Björn Jón skrifar: Fegurð er ekki smekkur

Skoðanapistill í tilefni af degi íslenskrar tungu. Höfundur notar orðaskipti tveggja þingmanna og fréttaflutning Ríkisútvarpsins af þeim sem dæmi um hnignun málvöndunar og rekur metnaðarfullar málræktaráætlanir Alþingis og menntamálaráðherra á níunda áratugnum. Hann lýkur á þeirri röksemd að fegurð sé ekki smekksatriði heldur afrakstur fágunar og þjálfunar.

Einkunn Vitans: 7/10
Mat Vitans
Sterk og rekjanleg saga málræktar frá 1984, en harður dómur um RÚV og íslenskukennslu hvílir á einu dæmi og persónulegri reynslu höfundar.
Gagnrýni Vitans

Sögulegi kjarninn er sterkasti hluti þessa skoðanapistils. Höfundur vitnar orðrétt í þingsályktun frá vorinu 1984, nafngreinir ráðherrana Ragnhildi Helgadóttur og Sverri Hermannsson og telur upp nefndarmenn málnefndarinnar ásamt tillögum hennar. Allt er þetta rekjanlegt í opinberum gögnum og gefur lesandanum raunverulegt samhengi á degi íslenskrar tungu.

Veikari er dómurinn yfir Ríkisútvarpinu. Ein frétt, þar sem orð þingmanns voru höfð eftir án tilvísunarmerkja, verður að sönnun þess að stofnunin „sökkvi sífellt dýpra“ í málfarslegan drullupytt. Sama gildir um fullyrðingar um að kennsla í íslensku sé „í skötulíki“ og að unnin hafi verið „skemmdarverk“ á þjóðmenningunni. Þær hvíla á persónulegum kynnum höfundar af ungu fólki en engum gögnum, svo sem niðurstöðum lesskilningskannana eða úttektum á námskrá.

Lokarökin standast líka illa nánari skoðun. Höfundur hafnar því að fegurð sé smekksatriði en skilgreinir hana síðan sem fágun sem náist með þjálfun; það er fullyrðing fremur en röksemd. Þá er ósvarað þeirri togstreitu að Jónas er lofaður fyrir nýsmíði orða á sama tíma og ný orðasambönd samtímans eru fordæmd. Vel heimildum studd saga, en alhæfingarnar bera pistilinn ofurliði á köflum.

← Til baka á forsíðu