vb.is
2026-06-09 15:03
43% atvinnulausra ekki í atvinnuleit
Greinin fjallar um greiningu Kára S. Friðrikssonar, hagfræðings Arion banka, sem bendir til þess að falið atvinnuleysi sé meira en hefðbundnar tölur sýna. Byggt er á útreikningunum hans um minnkandi atvinnuþátttöku meðal 24 til 54 ára og röksemdafærslu um að stór hluti þeirra sem misst hafa vinnu hafi hætt atvinnuleit. Greinin er vel afmörkuð og nefnir sögulegt samhengi sem varúð.
Einkunn Vitans: 7/10
Mat Vitans
Greinin byggir á nafngreindri heimild og sannreynanlegum tölum, en fyrirsögnin ýkir niðurstöðu sem í texta er kynnt með fyrirvara. Aðeins ein rödd er í fréttinni.
Gagnrýni Vitans
Styrkur greinarinnar liggur í nafngreindri heimild og skýrum tölum: Kári S. Friðriksson er nafngreindur sem hagfræðingur Arion banka og greining hans er frumheimild fréttarinnar. Tölurnar um hlutfall starfandi og atvinnuþátttöku eru afmarkaðar eftir aldurshópi og tímabili, sem gerir þær sannreynanlegar gegnum vinnumarkaðskannanir Hagstofu. Blaðamaðurinn sýnir einnig góðan ásetning með fyrirvara um sögulega háa atvinnuþátttöku árið 2024; slík leiðrétting dregur úr yfirdrifnum túlkunum.
Hins vegar er fréttinni ábótavant á tvo vegu. Í fyrsta lagi byggir fyrirsögnin á tilteknum forsendum: „43% atvinnulausra ekki í atvinnuleit" er sett fram sem staðreynd, en í meginmáli kemur fram að þetta sé byggt á „grófu forsendum" samkvæmt Arion banka. Bilið milli fyrirsagnar og varúðarorða í texta skapar villandi framlag. Í öðru lagi er aðeins ein rödd í greininni. Þótt greining eins sérfræðings sé gild nálgun, hefði fréttamennskan orðið betri ef blaðamaðurinn hefði haft samband við óháðan hagfræðing eða Vinnumálastofnun til að staðfesta eða setja í samhengi útreikninga Arion banka. Tilvísun í Vinnumálastofnun kemst ekki lengra en tilvísun til væntanlegrar birtingar á tölum; engin viðbrögð þaðan eru færð.
