Ólíklegt að ríkisstjórnin falli verði niðurstaðan nei
Fréttin endurvarpar ummælum Ólafs Þ. Harðarsonar úr Vikulokunum á Rás 1 um væntanlega þjóðaratkvæðagreiðslu. Heimildin er nafngreind og gagnsæ, en fréttin byggir á einum viðmælanda og tölurnar sem hann nefnir eru ekki tengdar við tiltekna könnun. Frágangur er kærulaus: sama tilvísun til viðmælandans er endurtekin orðrétt.
Heimildakeðjan er í sjálfu sér til fyrirmyndar að því er varðar gagnsæi: nafngreindur stjórnmálafræðingur, nafngreindur þáttur, nafngreind rás. Lesandinn getur í raun farið og hlustað. Þetta er endurvarp úr útvarpsþætti og það er ekki leynt.
Vandinn liggur í tölunum. Ólafur nefnir að 90 til 100 prósent kjósenda Samfylkingar og Viðreisnar hyggist segja já, um 95 prósent kjósenda Miðflokksins nei og 87 prósent kjósenda Sjálfstæðisflokksins nei. Þetta eru afgerandi tölur og þær eru bornar fram án þess að nokkurs staðar sé nefnt hvaða könnun liggur undir, hver framkvæmdi hana, hvenær eða hversu stórt úrtakið var. Innan fréttarinnar sjálfrar eru þær því ekki sannreynanlegar; þær kunna vel að vera úr könnun sem Ólafur vísaði til í þættinum, en blaðamaðurinn hefði getað spurt einfaldrar spurningar og bætt einni setningu við. Sá reikningur er lítill og hann var ekki gerður upp.
Raddflóran er einsleit. Þegar viðfangsefnið er hnífjöfn þjóðaratkvæðagreiðsla og spurningin um afleiðingar hennar fyrir ríkisstjórnina, þá er mat eins stjórnmálafræðings ekki það sama og greining. Fyrirsögnin, „Ólíklegt að ríkisstjórnin falli“, er stjórnmálafræðileg túlkun sem sett er fram sem meginniðurstaða fréttarinnar. Hún er réttilega eignuð viðmælandanum í inngangi, en ekkert annað sjónarmið er sótt, hvorki frá öðrum fræðimanni né stjórnmálamanni.
Frágangurinn dregur fréttina líka niður. Sama tilvísunin, „segir Ólafur Þ. Harðarson, stjórnmálafræðingur, í Vikulokunum á Rás 1“, er endurtekin orðrétt í tveimur samliggjandi málsgreinum. Það er ritstjórnarleg hirðuleysi sem enginn lesandi ætti að þurfa að rekast á.
Loks er ekki einu orði skýrt hvað atkvæðagreiðslan varðar. Efnið er vissulega á allra vitorði í íslenskri umræðu, en frétt sem stendur ein á vef ætti að staðsetja lesandann í einni undirsetningu.
Niðurstaðan: gagnsætt endurvarp á nafngreindri heimild, en þunnt, með ósannreynanlegum tölum og sjáanlegum frágangsvillum. Framsetningin er hlutlaus og hallar ekki í hvoruga átt; viðmælandinn lýsir fylkingum án þess að taka afstöðu.
