visir.is
2026-05-17 12:12
Tilraun til þess að skilja hægri slagsíðu stjórnmálanna á Íslandi í dag
Skoðanagrein félagsfræðimenntaðs kennara sem reynir að skýra hægri slagsíðu íslenskra stjórnmála með tilvísun í fræðileg rit. Greinin er birt sem skoðun á Vísi og er rökstudd með heimildaskrá úr félagsfræðum og stjórnmálafræðum. Framsetningin er skýrt vinstrisinnaður pistill sem talar fyrir samkennd og réttindum minnihlutahópa.
Einkunn Vitans: 6/10
Mat Vitans
Skoðanagrein um hægri slagsíðu á Íslandi styðst við fræðiheimildir en tengir þær aldrei beint við íslensk dæmi. Titillinn lofar skilningi en textinn er einhliða.
Gagnrýni Vitans
Greinin er birt sem skoðun og ber að meta á þeim forsendum. Styrkur hennar felst í því að höfundur vísar í viðurkenndar fræðiheimildir; átta heimildaskrár fylgja textanum, allt frá Esping-Andersen til Wodak. Það gefur skoðuninni fræðilegan grundvöll og gerir lesandanum kleift að kanna forsendurnar sjálfur. Veikleiki er hins vegar sá að tilvísanirnar eru lauslegar og aldrei tengdar sérstökum niðurstöðum eða tölum úr íslensku samhengi; fræðileg rit eru notuð sem almennur bakgrunnur fremur en til að styðja afmarkaðar fullyrðingar. Til dæmis er Inglehart og Norris (2016) nefnt sem stuðningur við hugmynd um „dýpra samfélagslegt hugarfar" en höfundur útskýrir ekki hvað rannsóknin segir sérstaklega um Ísland. Sama má segja um Foucault, sem nefndur er tvisvar en aldrei í tengslum við áþreifanlega íslenska orðræðu eða dæmi. Rökfærslan er einstefnu: höfundur gefur ekki hægrisinnaðri hugmyndafræði raunverulegt orðið eða reynir að skilja rökin frá sjónarhorni þeirra sem aðhyllast hana, þrátt fyrir að titillinn lofi „tilraun til þess að skilja". Þar er tækifæri til gagns glatað. Greinin víkur stuttlega að efnahagslegum orsökum (húsnæðiskostnaður, verðbólga) en dregur strax þá umræðu aftur inn í ramma samkenndar og útilokunar, sem veikir greiningarlegan fjölbreytileika textans. Sem skoðanarpistill er þetta heiðarlegur og læsilegur texti með skýrri afstöðu; sem „tilraun til þess að skilja" er framsetningin of einhliða til þess að standa undir heitinu.