visir.is
2026-04-29 09:01
Hvað ef gervigreind gjörbreytir 90 þúsund íslenskum störfum?
Skoðanagrein hagfræðings og framkvæmdastjóra Almannaróms um möguleg áhrif gervigreindar á íslenskan vinnumarkað. Höfundur vísar í eigin skýrslu, gögn frá Hagstofunni og notkunartölur frá Anthropic, og setur fram tölulegar sviðsmyndir um 91.200 störf sem gætu orðið fyrir mestum áhrifum. Greinin er vel rökstudd og inniheldur skýra fyrirvara um takmarkanir gagnanna.
Einkunn Vitans: 7/10
Gagnrýni Vitans
Greinin er skoðanagrein og á að meta sem slíka. Höfundur leggur fram skýr rök, vísar í nafngreindar heimildir (Hagstofuna, Anthropic, skýrslu frá 2019 um fjórðu iðnbyltinguna, rit Almannaróms „Staða Íslands í gervigreind") og gefur tilteknar tölur: 91.200 störf sundurliðuð í þrjá starfsstéttaflokka, hlutföll háskólamenntaðra og ónafngreindra dæmi eins og fækkun hjá Íslandsbanka og uppsagnir hjá Meta og Microsoft. Jákvætt er að höfundur setur skýra fyrirvara um að bandarískar notkunartölur eigi ekki fullkomlega við hér og að um spár sé að ræða, ekki staðreyndir; þetta eykur trúverðugleika greinarinnar. Þó ber að nefna nokkra veikleika. Í fyrsta lagi er höfundur sjálf framkvæmdastjóri Almannaróms og vísar að mestu í eigin skýrslu; lesandinn fær ekki sjálfstæða staðfestingu á aðferðafræðinni eða niðurstöðunum þar sem vísað er í skýrslu sem ekki er aðgengileg í textanum sjálfum. Þetta er í raun kynning á eigin útgáfu, sem er lögmætt en ætti að vera skýrara. Í öðru lagi er talan 91.200 sett í fyrirsögnina sem 90 þúsund, sem gefur til kynna ákveðnari áhrif en greinin sjálf útskýrir; höfundur tekur sjálf fram að þetta séu „grófir flokkar" og að sundurliðun vanti enn. Sú framsetning skapar ákveðna spennu á milli varkárrar umfjöllunar í textanum og dramatískrar fyrirsagnar. Í þriðja lagi styðst greinin nánast eingöngu við gögn frá einu gervigreindarfyrirtæki, Anthropic, sem er bæði hlutaðeigandi aðili og bandarískt; þetta er viðurkennt í textanum en engin önnur gagnaveita er nefnd til samanburðar. Allt að einu er röksemdafærsla greinarinnar vel byggð, hófleg í tón og heiðarleg um takmarkanir, sem er aðdáunarvert í umræðu sem oft einkennist af ýkjum.