mbl.is
2026-06-19 14:54
Einfalt að skrá Hólmstein sem farþega
Greinin fjallar um skráningu aðgerðasinnans Hólmsteins Harðarsonar sem farþega á hvalveiðiskipinu Hval 9 og kannar lagalegar forsendur þess. Byggt er á skriflegum svörum Samgöngustofu, viðtölum við lögmann Hólmsteins og lögreglu. Greinin dregur fram sjónarmið Hólmsteins en gefur útgerðinni ekki greinilegt tækifæri til svara.
Einkunn Vitans: 7/10
Mat Vitans
Vel unnin heimildaöflun frá Samgöngustofu og lögreglu, en útgerðin fær enga rödd þrátt fyrir alvarlegar ásakanir. Framsetningu hallar að sjónarhorni aðgerðasinnans.
Gagnrýni Vitans
Greinin sker sig úr sem fréttaskýring sem leggur sig fram við að afla heimilda úr mörgum áttum: skrifleg svör Samgöngustofu um skráningarkerfið Skútuna, viðtal við Katrínu Oddsdóttur lögmann Hólmsteins og staðfesting frá Ásmundi Rúnari Gylfasyni aðstoðaryfirlögregluþjóni. Þetta gefur lesandanum ágætan grundvöll til að skilja lagalegan ramma málsins og er vel unnin heimildaöflun. Samgöngustofa veitir bæði tæknilegar og lagalegar upplýsingar sem lesandinn getur sannreynt.
Veikleiki greinarinnar er hins vegar sá að útgerðin, eigandi skipsins eða skipstjóri fá ekki rödd. Eigandinn er nefndur óbeint í ummælum lögreglunnar, en blaðamaðurinn virðist ekki hafa leitað eftir viðbrögðum hans eða Hvals hf. Þetta er verulegur annmarki þar sem kjarni málsins snýst einmitt um hvort skipstjóri hafi brotið gegn Hólmsteini; sá sem er sakaður á rétt á að svara. Framsetningu greinarinnar ber að lýsa sem nokkuð hallri: fyrirsögnin og aðaldráttur leggja áherslu á hve auðvelt var að skrá Hólmstein og beina þannig sjónum lesandans að meintri ábyrgðarleysi útgerðarinnar, en ekkert sjónarhorn útgerðar eða skipstjóra kemur til mótvægis. Jafnframt má benda á að lögfræðileg greining greinarinnar byggist eingöngu á mati lögmanns Hólmsteins; fréttamaður hefði getað leitað eftir áliti óháðs sérfræðings í siglingarétti eða réttarfarsmálum til að meta stöðuna hlutlægar. Þrátt fyrir þessa galla er heimildarammi greinarinnar skýr og fjölbreyttur að mörgu leyti, og fréttavinnunni sjálfri er vel sinnt hvað varðar Samgöngustofu og lögreglu.