visir.is
2026-07-02 11:00
Prófessorinn, hagfræðingurinn og fullveldið
Skoðanagrein lögmanns sem tekur afstöðu í fræðilegum ágreiningi um fullveldi og ESB-aðild. Höfundur vísar í skrif Margrétar Einarsdóttur prófessors og Ernu Bjarnadóttur hagfræðings, ásamt stjórnarskrárákvæðum, dómum Evrópudómstólsins og Hæstaréttardómi. Greinin er vel rökstudd og gegndrýgð fyrir skoðanagrein.
Einkunn Vitans: 8/10
Mat Vitans
Vel rökstudd skoðanagrein lögmanns um fullveldi og ESB-aðild, byggð á stjórnarskrá, dómafordæmum og fræðilegum heimildum. Hallar í átt að efasemdum um ESB-aðild en leynir því ekki.
Gagnrýni Vitans
Greinin er birt sem skoðun og skal metin á þeim forsendum. Höfundur, sem kynnir sig sem lögmann, byggir röksemdafærslu sína á skýrum og sannreynanlegum heimildum: 2. og 21. gr. stjórnarskrárinnar, meirihlutaáliti utanríkismálanefndar um EES-samninginn, dómi Hæstaréttar í svonefndu Erlu Maríu máli og fordæmum Evrópudómstólsins (Van Gend en Loos, Costa gegn ENEL). Þetta er óvenju vel undirbyggð skoðanagrein miðað við almennan mælikvarða. Höfundur fer sæmilega með sjónarmið Margrétar Einarsdóttur; hann vitnar beint í orð hennar sem styðja hans eigin röksemdafærslu og viðurkennir gildi hennar meginsjónarmiðs um takmarkað athafnafrelsi ríkja. Greinin hallar þó greinilega í átt að afstöðu Ernu Bjarnadóttur, þar sem höfundur telur hennar aðgreiningu á milli þjóðréttarskuldbindinga og valdframsals „í nánara samræmi" við íslenska stjórnskipunarhefð. Sú afstaða er lögmæt í skoðanagrein, og höfundur leynir henni ekki. Styrkur greinarinnar liggur einnig í því að höfundur lýkur á viðurkenningu þess að mismunandi niðurstöður séu eðlilegar, sem gefur lesandanum svigrúm til eigin mats. Veikleiki, ef einhver er, felst í því að tilvísunin í „marga stjórnskipunarréttarfræðinga" sem telji að ESB-aðild kalli á stjórnarskrárbreytingu er ónafngreind; nafngreind dæmi hefðu styrkt þá fullyrðingu. Heilt á litið er þetta vel unnin, heiðarleg skoðanagrein sem leggur traustan fræðilegan grunn undir pólitíska umræðu.
