visir.is
2026-08-21 19:07
Hvar hefur 400.000 manna þjóð mest áhrif?
Skoðanagrein á Vísi sem spyr hvar smáþjóð hafi mest áhrif og notar þorskastríðin, Brexit og ETS-reglur um flug sem dæmi. Höfundur fylgir greininni eftir með óvenju ítarlegri heimildaskrá, allt frá fundargerð EES-ráðsins til tilskipunar ESB 2023/958 og mannfjöldatalna Hagstofunnar. Rökfærslan hallar að aðild en viðurkennir ítrekað eigin óvissu.
Einkunn Vitans: 9/10
Mat Vitans
Skoðanagrein með heimildaskrá sem margar fréttir mættu öfunda. Hreinskilin um eigin óvissu, en sleppir þyngstu mótbárunni: sjávarútvegi.
Gagnrýni Vitans
Heimildaskráin er það sem stendur upp úr, og hún er sjaldséð í íslenskum skoðanadálkum. Þegar höfundur nefnir tímabundna undanþágu Íslands frá losunarheimildum í flugi vísar hann beint í ákvörðun ráðsins 2023/2753 og fundargerð EES-ráðsins frá 24. maí 2023; könnun Maskínu er ekki bara nefnd heldur fylgja dagsetningar og svarendafjöldi. Lesandi getur sannreynt nánast hverja einustu efnislegu fullyrðingu. Þar við bætist óvenjuleg vitsmunaleg hreinskilni: höfundur segir berum orðum að rangt væri að þakka NATO þorskastríðin, að við vitum ekki hvort niðurstaðan í ETS-málinu hefði orðið önnur, og að Ísland félli ekki sjálfkrafa undir eyjaundanþágur sambandsins. Hann veifar ekki gagnályktunum sem staðreyndum.
Veikleikinn liggur í því sem ekki er skoðað. Brexit-samlíkingin er notuð í eina átt: Bretar misstu aðkomu, ergo er sætið verðmætt. Ómælt er hvers vegna Bretar kusu að fara og hvort sæti smáríkis í ráðherraráðinu, með atkvæðavægi í hlutfalli við 395 þúsund íbúa og fáeina þingmenn á Evrópuþinginu, skili raunverulegum áhrifum umfram þau sem EES-leiðin veitti í flugmálinu, sem höfundur nefnir sjálfur sem sigur. Fiskveiðar eru afgreiddar í einni setningu þótt þær séu efnislega þyngsta mótbáran. Greinin hefði styrkst af því að taka sterkustu andstæðu röksemdina alvarlega í stað þess að vísa til hennar í framhjáhlaupi.